Nieuws

Per 1 januari 2012 is de vereiste leeftijdsgrens van vijftig jaar voor rijksmonumenten vervallen.
Er kunnen geen verzoeken meer worden ingediend voor het aanwijzen van een object als rijksbeschermd monument. Het is wel mogelijk de Rijksdienst suggesties voor bescherming te doen.

Deze wijzigingen zijn doorgevoerd in het kader van Modernisering van de Monumentenzorg (MoMo), met als doel vereenvoudiging van de regelgeving in de monumentenzorg.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 5 januari 2012

De aftrek van uitgaven voor monumentenpanden is per 1 januari 2012 versoberd en vereenvoudigd. Dit is gedaan om de Geefwet mogelij te maken. De Tweede Kamer heeft een wetsvoorstel aangenomen voor de Geefwet. De Eerste Kamer heeft hiermee ingestemd. Deze wet bevat overheidsmaatregelen die erop gericht zijn om vrijgevigheid te stimuleren en eventuele onnodige belemmeringen weg te nemen. De regeling komt na vijf jaar weer te vervallen. Het doel is om giften aan culturele instellingen (tijdelijk) extra te stimuleren en het totaal bedrag aan giften substantieel toe te laten nemen. Geeft u een bepaald bedrag aan een ANBI of een SBBI? Dan mag u deze gift voor de inkomstenbelasting vermenigvuldigen met 1,25. Dit is de zogeheten multiplier.

Om de geefwet mogelijk te maken, is de aftrek van uitgaven voor monumentenpanden per januari 2012 versoberd en vereenvoudigd:
• De mogelijkheid om lasten en afschrijvingen voor een eigen woning af te trekken komt te vervallen;
• Niet 100% maar 80% van de onderhoudskosten zijn aftrekbaar;
• De drempel om voor de aftrek in aanmerking te komen komt te vervallen.
Deze aanpassing op de huidige regeling moet een bedrag van € 12 miljoen opleveren.

Er geldt wel overgangsrecht voor de monumentenaftrek: Als u al voor 1 januari 2012 voor het onderhoud van uw rijksmonument verplichtingen bent aangegaan en de betalingen daarvan plaatsvindt in 2012 of 2013 dan kunt u deze onderhoudskosten na aftrek van de drempel nog volledig in aftrek kan brengen.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 5 januari 2012

Per 1 januari 2012 verandert de vergunningplicht voor het wijzigen van rijksmonumenten en gebouwen in beschermde stads- en dorpsgezichten. Het doel is om de regeldruk te verminderen.

- Voor minder ingrijpende wijzigingen aan rijksmonumenten geldt vanaf 1 januari niet meer de uitgebreide vergunningprocedure van 26 weken, maar de reguliere van 8 weken.

- Voor een aantal kleinere werkzaamheden in rijksmonumenten is helemaal geen vergunning meer nodig. Ook is in beschermde stads- en dorpsgezichten onder bepaalde voorwaarden geen vergunning voor bouwen nodig.

De rijksdienst heeft handleidingen voor eigenaren en voor professionals uitgegeven. U kunt op deze website onder het kopje ‘Links en Downloads’ beide handleidingen downloaden. Zie voor meer informatie ook de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 22 december 2011

Voor rijks-, provinciale of gemeentelijke monumenten en in van rijkswege beschermde stads- en dorpsgezichten gaat per 1 januari 2012 het nodige veranderen als gevolg van de Modernisering Monumentenzorg. Het gaat om enkele wijzigingen van de Monumentenwet 1988, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) en het Besluit omgevingsrecht (Bor).

De modernisering betreft een beperkte uitbreiding van het aantal activiteiten aan bovengenoemde monumenten en beschermde gezichten waarvoor geen omgevingsvergunning meer nodig is (Bor bijlage II).
Daarnaast gaat de reguliere (kortere) vergunningprocedure gelden voor ingrepen waarover de gemeente de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap niet meer verplicht om advies hoeft te vragen.

Deze wijzigingen moeten in het Omgevingsloket online worden doorgevoerd. Echter, de vernieuwing van het loket is uitgesteld tot de invoering van het Bouwbesluit 2012 (naar verwachting zal dat op 1 april 2012 zijn). Dat betekent dat in het Omgevingsloket online tot die datum de veranderingen op het gebied van de monumentenzorg niet zijn verwerkt.

Wilt u weten op welke punten het loket tijdelijk niet actueel is? Kijk op www.infomil.nl/monumentenwet - hier vindt u ook tips voor gemeenten hoe tot die tijd om te gaan met vergunningaanvragen.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 13 december 2011

Een groot aantal Friese monumenten kan een flinke opknapbeurt tegemoet zien. 122 monumenten ontvangen een subsidie van de provincie Fryslân voor restauratie en onderhoud. De provincie trekt er in totaal bijna anderhalf miljoen euro voor uit. Eigenaren van de monumenten doen ook zelf een investering, daarnaast ontvangen ze bijdragen van het rijk en andere partijen. De totale raming voor de restauraties bedraagt zeven miljoen euro.

De plannen voor onderhoud en restauratie komen de komende zes jaar tot uitvoering. Het gaat vooral om kerken, 65 stuks, en molens, 40 stuks. De investering draagt bij aan het behoud van de monumenten. Bovendien is het een belangrijke stimulans voor de bouw- en restauratiesector. De sector heeft zwaar te lijden onder de economische crisis.

Het geld van de provincie komt uit een speciale stimuleringsregeling voor restauratie en onderhoud van monumenten. Tussen 1 september en 7 oktober konden eigenaren van monumenten een subsidieaanvraag indienen. Maar liefst 137 eigenaren deden dat.

De provincie kon niet alle aanvragen honoreren, omdat het totaal gevraagde bedrag de beschikbare subsidie oversteeg. In de vergadering van 2 november namen Provinciale Staten een motie aan met een ambitie om economische activiteiten waar mogelijk te ondersteunen. In dat kader besloten Gedeputeerde Staten versneld geld uit de begroting van 2012 uit te geven. Met dat extra geld, aangevuld met geld uit het Deltaplan Fryske Tsjerken en het budget voor erfgoed, konden 122 aanvragen gehonoreerd worden.

Bron: Provincie Fryslân, 9 december 2011

2012 Is uitgeroepen tot het Jaar van de Historische Buitenplaats. Zie ook de website: www.buitenplaatsen2012.nl .

In heel Nederland zullen in dit kader activiteiten in en bij buitenplaatsen georganiseerd worden. In Fryslân richten we de belangstelling het hele jaar lang op onze wonderschone staten, stinzen en landhuizen. De provinciale werkgroep is al druk bezig om een afwisselend en aantrekkelijk programma voor het themajaar op te stellen.

Dit kan niet zonder hulp van stateneigenaren en beheerders… Wie mee wil doen met bijvoorbeeld een lezing, concert of open dag in 2012, kan zich melden! Het Steunpunt neemt deel aan de werkgroep en is de contactpersoon voor de Activiteitenkalender. Dus u kunt uw plannen en te verwachten activiteiten bij het Steunpunt melden. Uiteraard kunt u bij ons ook terecht met vragen of tips over het themajaar.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 25 november 2011

De provincie Fryslân zal begin december de beschikkingen versturen voor de “Uitvoeringsregeling projectsubsidies ruimte, houdende regels betreffende de subsidiëring van activiteiten op het terrein van de monumentenzorg”. Deze regeling was op 1 september 2011, de dag van openstelling, direct al overtekend. Voor sommige categorieën is daardoor loting noodzakelijk gebleken. Momenteel worden de aanvragen getoetst en de eventueel beschikbaar te stellen subsidies berekend. De provincie stelt alle aanvragers begin december op de hoogte van de uitkomsten.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 25 november 2011

Vanaf 1 november 2011 wordt door het rijk een nieuwe subsidieregeling opengesteld. De Subsidieregeling stimulering herbestemming monumenten bevordert een duurzaam gebruik van monumenten. Hiervoor zet de regeling in op twee sporen. De rijksoverheid kan bijdragen in de kosten:
- om de haalbaarheid van een herbestemming te onderzoeken;
- om het monument in de tussentijd wind- en waterdicht te houden.

Belangrijke uitgangspunten van deze regeling die voor beide regimes gelden, zijn de volgende:
- De regeling geldt niet alleen voor monumenten die door het Rijk, een provincie of een gemeente worden beschermd maar ook voor niet beschermde monumenten ; bij de laatste categorie moet het dan wel gaan om monumenten die naar het oordeel van burgemeester en wethouders van de desbetreffende gemeente van monumentale waarde zijn.
- Monumenten die eigendom zijn van de rijksoverheid, zijn uitgesloten van subsidiëring, evenals woonhuizen ; voor de laatste categorie monumenten zijn andere financieringsmogelijkheden voorhanden.
- De verdeling van subsidies vindt plaats volgens het principe ‘wie het eerst komt, het eerst maalt’ .
- De subsidie bedraagt 70% van de kosten van onderzoek of 70% van de subsidiabele kosten van de werkzaamheden. Voor een onderzoek kan per aanvraag over ten minste € 10.000 en ten hoogste € 25.000 subsidie worden verstrekt. De subsidiabele kosten bedragen voor de tijdelijke maatregelen ten minste € 10.000 en ten hoogste € 50.000.

Voor de regeling stelt het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap 2,4 miljoen euro per jaar beschikbaar: 1,4 miljoen voor het wind- en waterdicht maken van monumenten en 1 miljoen euro voor haalbaarheidsonderzoeken. Daarnaast verhogen de ministeries van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, en Onderwijs, Cultuur en Wetenschap het budget voor de haalbaarheidsonderzoeken eenmalig met 1,6 miljoen omdat de regeling bijdraagt aan de leefbaarheid van gebieden waar deze onder druk staat. Het gaat dan om aandachtswijken, krimpregio’s en zogeheten Ortega-gemeenten (Almere, Apeldoorn, Ede, Haarlemmermeer en Zoetermeer).

Dit betekent dat voor herbestemmingprojecten die in aanmerking lijken te komen voor de regeling zo spoedig mogelijk na 1 november een aanvraag ingediend moet worden. Het Steunpunt Monumentenzorg kan u ook ondersteunen in de aanvraag van deze subsidie en het voorbereiden van een herbestemmingplan.

Op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zijn de bijbehorende documenten (tekst van de regeling, informatieblad en aanvraagformulieren met toelichtingen) beschikbaar.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 27 oktober 2011

Vanaf 2013 nieuwe regeling instandhouding rijksmonumenten

Staatssecretaris Zijlstra heeft in een brief van 23 september zijn uitgangspunten voor het overgangsjaar 2012 aan de Tweede Kamer bekendgemaakt. In 2012 zullen zo veel mogelijk aanvragen voor de subsidieregeling voor instandhouding van rijksmonumenten (Brim 2011) worden gehonoreerd. Dit bereikt de staatssecretaris door bepaalde aanvragen voorrang te geven en door verlaging van de subsidiabele kosten.

Prioriteiten

Vanwege de enorme belangstelling voor instandhoudingssubsidie wordt de uitvoering van de regeling voor 2012 op drie punten aangepast. Twee groepen krijgen voorrang: aanvragen van eigenaren van molens, kastelen en andere monumenten die in 2006 instandhoudingssubsidie ontvingen, en daarna de niet gehonoreerde Brim-aanvragen uit 2011. Om zoveel mogelijk aanvragen te kunnen honoreren worden de maximale subsidiabele kosten verlaagd. Restauraties en grootschalige plannen vallen af: voor restauraties komen nieuwe subsidiemogelijkheden. Hiervoor is vanaf 2012 structureel geld beschikbaar. Net als voorheen blijft als eerste criterium gelden: ‘Wie het eerst komt, die het eerst maalt’ – ook voor de voorrangsgroepen.

Overgangsjaar

Voor het Brim is 2012 een overgangsjaar. In 2013 wordt de instandhoudsregeling aangepast op basis van de evaluatie van de afgelopen zes jaar. Begin 2012 presenteert staatssecretaris Zijlstra de plannen voor een nieuwe regeling voor 2013 en daarna.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 3 oktober 2011

Per 1 januari 2012 zal de vergunningplicht voor het wijzigen van rijksmonumenten en gebouwen in beschermde stads- en dorpsgezichten veranderen. Het doel is namelijk om zoals in de beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg (2009) is beloofd de regeldruk te verminderen. Voor minder ingrepen is een vergunning verplicht en voor de lichtere ingrepen gaat een kortere procedure gelden. De veranderingen van de vergunningplicht voor monumenten en beschermde gezichten krijgen vorm in het Besluit omgevingsrecht, een nadere uitwerking van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. Hierbij is zoveel mogelijk aansluiting gezocht bij de bestaande bepalingen over vergunningvrije activiteiten in het Besluit omgevingsrecht.

Het gaat om de volgende vergunningvrije activiteiten: 1. Voor gewoon onderhoud aan rijksmonumenten en voor een aantal wijzigingen aan rijksmonumenten is geen vergunning meer nodig (wat onder gewoon onderhoud wordt verstaan en om welke wijzigingen het gaat, is uitgewerkt door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.); 2. Bouwen in, aan, op of bij een rijks-, provinciaal of gemeentelijk monument. Het gaat hier om bouwactiviteiten in, aan of op onderdelen van een monument zonder monumentale waarde, maar die wel deel uitmaken van het beschermde monument. 3. Bouwen in rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten. Voor inpandige veranderingen en bepaalde activiteiten op achtererven is geen vergunning nodig.

Het grootste deel van de ingrepen blijft vergunningplichtig. Slechts onnodige procedures worden geschrapt, waarbij het monumentenbelang niet of nauwelijks geraakt wordt. Veel van wat in de nieuwe situatie vergunningvrij wordt, wordt in de huidige situatie al gedoogd. De regeldruk wordt aanzienlijk verminderd. De prognose is 20% reductie van een totaal van 2500 aanvragen per jaar = 500 aanvragen (mbt. rijksmonumenten).1 Wat betreft het vergunningvrij maken activiteiten binnen beschermde stads- en dorpsgezichten is de verwachting dat het aantal aanvragen afneemt met gemiddeld 22% ( = ca. 1200 aanvragen). De eigenaar verdient meer vertrouwen.

Over dit onderwerp heeft in Fryslân op 29 september een voorlichtingsbijeenkomst plaatsgevonden. Het Steunpunt organiseerde deze in samenwerking met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed voor ambtenaren, architecten en andere belangstellenden. De heer De Vries (RCE) heeft de algemene regels en vele voorbeelden gepresenteerd. Voor meer informatie en de factsheet over dit onderwerp, zie ook de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân
2 oktober 2011

De Ambtelijke Werkgroep Archeologie in Fryslân, een groep vertegenwoordigers van Friese gemeenten, heeft in opdracht van de VFG voorbeelddocumenten opgesteld die te gebruiken zijn om het gemeentelijke archeologiebeleid op te stellen. Het gaat om de Nota Archeologie, de Erfgoedverordening met een hoofdstuk archeologie, en bijbehorende stukken (o.a. een toelichting met uitleg van de bestuurlijke keuzes en een korte versie van de Nota).

De stukken zijn op 20 september door de Werkgroep gepresenteerd aan ambtenaren monumentenzorg/ ruimtelijke ordening van de Friese gemeenten. Zij zijn nu aan zet om in hun gemeente het beleid verder te implementeren en zo op een goede manier rekening te houden met de archeologische waarden, zoals verplicht is volgens het Verdrag van Malta en de Wet op de Archeologische Monumentenzorg.

Het Steunpunt Monumentenzorg heeft sinds januari 2011 een archeoloog in dienst die het invoeren van beleid en daaruit voortvloeiende taken, zoals het opstellen van bureauonderzoek en toetsen (van offertes, PVE’s, etc.) kan uitvoeren voor een gemeente.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân
2 oktober 2011

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân organiseren een informatiebijeenkomst over de veelbesproken ontwikkelingen in wet- en regelgeving per 1 januari 2012 in het kader van vergunningvrij wijzigen van rijksmonumenten en vergunningvrij bouwen bij monumenten en in beschermde gezichten.

De voorlichtingsbijeenkomst zal plaatsvinden op donderdag 29 september 2011 in de Johannes de Doperkerk in Leeuwarden. In de bijeenkomst krijgt u de meest actuele informatie over de invoering van de nieuwe regels en is er ruim de mogelijkheid te discussiëren en vragen te stellen aan de medewerkers van Rijksdienst en Steunpunt. Ook zal er een factsheet worden uitgereikt waarop alles nog eens terug te lezen is.

De bijeenkomst is bedoeld voor ambtenaren monumentenzorg/ vergunningverlening, architecten en betrokkenen bij erfgoedorganisaties. Aan deelname zijn geen kosten verbonden. Wij vragen u wel om zich aan te melden, graag vóór 20 september. Voor vragen en aanmeldingen: Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, bel (058) 266 66 17 of e-mail naar info@monumentenzorgfryslân.nl

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 1 september 2011

Het thema van de 25e Open Monumentendag op 10 en 11 september 2011 is ‘Nieuw gebruik - Oud gebouw’. In heel Nederland zijn monumentale gebouwen die een nieuwe functie hebben gekregen, te bekijken.

Ook in Fryslân zal herbestemming in al haar varianten te zien en te beleven zijn. Op de landelijke website van Open Monumentendag zijn tot nu toe 55 Friese gebouwen te vinden die hun deuren op zaterdag en/of zondag openen voor bezoekers. Daar komen vast nog meer bij, want wij weten dat vele lokale comités een programma voorbereiden in dit jubileumjaar van Open Monumentendag.

Houd de website van het landelijke comité in de gaten en ga op stap om de mooiste gebouwen en herbestemmingen te bewonderen in het weekend van 10 en 11 september!

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 26 augustus 2011

Europese regelgeving schrijft voor dat de gloeilamp straks vervangen is door energiezuinige varianten.

De Rijksgebouwendienst maakte het boekje Elektrisch licht in historische interieurs dat in mei 2011 verscheen. Hierin tonen drie verlichtingsdeskundigen aan dat vervanging van gloeilampen in monumenten geen eenvoudige zaak is.
Aan de hand van praktijkvoorbeelden in onder andere het Koninklijk Paleis op de Dam, Paleis Het Loo en de Ridderzaal laten Rob van Beek (restauratiearchitect Rijksgebouwendienst), Wout van Bommel (onafhankelijk lichtconsultant) en Henk van der Geest (lichtontwerper voor architectuur en theater) zien dat er naarstig naar inventieve oplossingen wordt gezocht om de uitstraling van de historische verlichting niet verloren te laten gaan.

Elektrisch licht in historische interieurs is beschikbaar in het Nederlands en in het Engels. De publicatie is te downloaden van www.rgd.nl , de website van de Rijksgebouwendienst.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 11 augustus 2011

Het Steunpunt heeft na het aanstellen van een archeoloog een dag per week vanaf januari 2011 nu ook de website geactualiseerd. Veel informatie over wet- en regelgeving over dit onderwerp vindt u nu via het kopje Informatie over / Archeologie. Kijk ook eens bij de nieuwe links naar archeologische thema’s onder het kopje Links en Downloads.

Onze archeologe Aukje Mennens is elke donderdag bij ons op kantoor te bereiken op telefoonnummer (058) 266 66 17, of per e-mail:  amennens@monumentenzorgfryslan.nl

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 2 augustus 2011

Gedeputeerde Staten van Fryslân hebben op 12 juli de "Uitvoeringsregeling projectsubsidies ruimte, houdende regels betreffende de subsidiëring van activiteiten op het terrein van de monumentenzorg" vastgesteld. Deze subsidieregeling voor financiële ondersteuning voor restauratie, onderhoud en bouwhistorisch onderzoek aan monumenten wordt vandaag in de kranten gepubliceerd.
Dit betekent dat vanaf 1 september t/m 7 oktober 2011 aanvragen om subsidie voor de instandhouding van monumenten kunnen worden ingediend. De regeling, de toelichting, een schema om te zien of een object voor de subsidie in aanmerking komt en het aanvraagformulier staan op de website van de provincie Fryslân, maar kunt u ook vanaf deze website downloaden (onder kopje Links en downloads / Financiering).

Bij monumenten gaat het om subsidie voor rijksmonumenten en gemeentelijke monumenten en voor bouwhistorisch onderzoek. Bij rijksmonumenten is er een provinciale subsidie mogelijk indien het restauraties betreft waarvoor op grond van het Brim 2009, Brim 2010 of Brim 2011 een rijkssubsidie is verstrekt. De regeling is in die zin dus rijksvolgend. Onderhoud van rijksmonumenten is ook subsidiabel, indien het molens betreft waarvoor een rijkssubsidie is verstrekt op grond van het Brim in de periode 2006 t/m 2011.

Voor restauratie en onderhoud van gemeentelijke monumenten kan de provincie ook een subsidie verstrekken, maar dan moet er door de desbetreffende gemeente ook een subsidie verstrekt zijn. De provincie wil de subsidies vooral inzetten voor kerken, molens, buitenplaatsen, boerderijen en overige monumenten. Woonhuismonumenten - of ze nu rijks- of gemeentelijk monument zijn - zijn uitgesloten en kunnen dus geen provinciale subsidie krijgen. Dat geldt ook voor alle monumenten waar een overheidsorgaan eigenaar van is, zoals de provincie, gemeente of waterschap.
De provinciale subsidie voor een rijksmonument bedraagt maximaal 15% van de subsidiabele kosten, met een maximum van € 35.000,-. Op deze subsidiabele kosten wordt vooraf wel een bedrag in mindering gebracht dat als regulier onderhoud zou kunnen worden bestempeld. De provinciale subsidie voor een gemeentelijk monument bedraagt evenveel als de gemeentelijke subsidie, maar nooit meer dan 35% van (door de gemeente vast te stellen) subsidiabele kosten met een maximum van € 35.000,-. De subsidie voor een bouwhistorische inventarisatie bedraagt ten hoogste 50% van de subsidiabele kosten, met een maximum van € 25.000,- (drempelbedrag € 5.000,-) en voor een bouwhistorisch onderzoek eveneens ten hoogste 50% van de subsidiabele kosten met een maximum van € 5.000,- (drempelbedrag € 1.000,-).

Als het subsidieplafond wordt overschreden, wordt de onderlinge rangschikking van de aanvragen die op dezelfde dag zijn ontvangen vastgesteld door middel van loting. Gezien de hoeveelheid te verwachten subsidieaanvragen, is de kans aanwezig dat op de dag van openstelling van de regeling al sprake van loting zou kunnen zijn.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 16 juli 2011

De subsidieregeling voor instandhouding is populair, ook in Fryslân.
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft dit jaar bijna 58 miljoen euro BRIM subsidie toegekend voor de instandhouding van gebouwde, groene en voor het eerst ook archeologische rijksmonumenten. Daarmee konden 477 aanvragen worden gehonoreerd.

In totaal heeft de Rijksdienst 2329 aanvragen voor Brim-subsidie ontvangen. Kwamen in 2010 op de eerste dag 400 aanvragen binnen, in 2011 waren het er maar liefst ruim 2200. Daarmee was de subsidiepot direct ‘overvraagd’. Een onafhankelijke loting door de landsadvocaat bepaalde uiteindelijk de volgorde van behandeling voor de complete aanvragen van de eerste dag. De Rijksdienst moest 1700 aanvragen afwijzen omdat het budget niet toereikend was. Ook voor het komend jaar verwacht de Rijksdienst veel aanvragen.

Meer dan de helft van het toegekende subsidiebedrag, 31 miljoen euro, gaat naar de instandhouding van 230 kerkgebouwen. In Fryslân betreft het 36 restauraties van kerken of kerkonderdelen. Andere Friese monumenten waarvoor de komende jaren subsidie voor instandhouding beschikbaar is, zijn onder andere boerderijen, een molen, onderdelen van buitenplaats Oranjestein en het mausoleum van Coopersburg in Akkrum.

De link naar de complete lijst van toegekende subsidies kunt u hier vinden, deze staat bij het nieuwsbericht op de website van de rijksdienst.

Nieuwe aanvragen voor gebouwd en groen erfgoed en archeologie kunnen eigenaren vanaf 15 januari volgend jaar indienen. Hiervoor is 51 miljoen euro beschikbaar.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 6 juli 2011

Op vrijdag 16 september organiseert de Friese commissie van Bond Heemschut een symposium.
Heemschut bestaat landelijk 100 jaar. De Friese commissie heeft om dit te vieren een Jubileumsymposium in de planning. Het zal plaatsvinden op vrijdag 16 september in PostPlaza in Leeuwarden.
Het thema is Recycling Fries Erfgoed. Tijdens het symposium zal door de inspirerende sprekers en het publiek gesproken worden over de onderwerpen leegstand, herbestemming, Friese problemen en oplossingen. Meer weten over Bond Heemschut, het jubileumjaar en het symposium? Ga hier naar de website van Bond Heemschut. In de Agenda van die website staat een omschrijving van het symposium inclusief aanmeldingsformulier.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 30 juni 2011

De Monumentenwet en ook het Bor en het Bro worden op 1 januari 2012 gewijzigd in het kader van de beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg (MoMo). De aanpassingen hebben vooral betrekking op vergunningen in en om monumenten en beschermde stads- en dorpsgezichten. De belangrijkste zijn:
- Vergunningvrij; een aantal werkzaamheden aan monumenten mogen alsdan zonder vergunning worden uitgevoerd;
- Procedure; bij eenvoudige gevallen hoeft niet langer de uniforme openbare voorbereidingsprocedure (uov) te worden gevolgd, maar geldt de reguliere (korte) procedure.

Op initiatief van de Steunpunten en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, met medewerking van de Vereniging Nederlandse Gemeenten en Federatie Grote Monumentengemeenten, organiseren wij een informatiebijeenkomst over deze aanstaande wetswijzigingen. Ook zullen actuele zaken in verband met subsidieregelingen en MoMo gepresenteerd worden.

De bijeenkomst zal plaatsvinden op een monumentale locatie in Leeuwarden op donderdagochtend 29 september. De bijeenkomst is bedoeld voor architecten en monumentenorganisaties, de Friese ambtenaren monumentenzorg, vergunningen en ruimtelijke ordening en Wabo-coördinatoren. De precieze informatie over aanvangstijd en locatie volgt. Er zal ook persoonlijk uitgenodigd worden. Hebt u bij het lezen van dit bericht al interesse in of vragen over deze bijeenkomst, bel of mail ons dan via bovenstaande contactinformatie.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 24 juni 2011

Er komt weer een themajaar aan! Na onder andere het Jaar van de Molens in 2007 en het Jaar van het Religieus Erfgoed in 2008, is 2012 uitgeroepen tot het Jaar van de Historische Buitenplaats. Met dit themajaar wil men bereiken dat veel meer mensen in ons land bekend worden met historische buitenplaatsen en daarmee aandacht te vragen voor het behoud van dit belangwekkend cultureel erfgoed. In Nederland zijn er vermoedelijk zo rond de zesduizend buitenplaatsen geweest. Daarvan zijn er nu nog ongeveer 10% over.

Onder auspiciën van de landelijke stichting Themajaar Historische Buitenplaatsen 2012, vindt de opening plaats in maart 2012, wordt een viertal rondetafelconferenties en een symposium georganiseerd, zullen educatieve activiteiten worden ontplooid en zal er een slotbijeenkomst worden gehouden. Meer informatie hierover vindt u op www.buitenplaatsen2012.nl. Aangezien dit themajaar in tegenstelling tot andere jaren niet door de landelijke overheid wordt gesteund – er is alleen een aantal sponsoren zoals het NRF en Donatus - , is de landelijke stichting blij met de inzet van provinciale werkgroepen die veelal door de steunpunten worden gecoördineerd. Deze provinciale werkgroepen initiëren en organiseren ook eigen activiteiten.

In Fryslân is op 10 juni jl. de werkgroep Friesland opgericht. Deze werkgroep wordt vooral gedragen door de initiatiefnemer de stichting Staten en Stinzen en ondersteunt door ons als steunpunt. De werkgroep denkt qua activiteiten en producten voor een deel aan te sluiten bij landelijke activiteiten van dit themajaar, voor een deel door reeds bestaande activiteiten aan dit themajaar te koppelen (zoals Open Monumentendag, Fryslân Ferbynt) en door zelf en via leden van de werkgroep activiteiten en producten te ontwikkelen. Zo wordt gedacht aan lezingen en concerten (al dan niet gekoppeld aan de grote tentoonstelling die in museum Princessehof zal plaatsvinden), arrangementen, filmvertoningen, een magazine, een zomerevenement en een slotmanifestatie.

De Modernisering van de Monumentenzorg komt dichterbij. Op 31 mei 2011 heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel modernisering monumentenzorg, waarbij de Monumentenwet en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo) wijzigen.

Per 1 januari 2012 verandert dan het volgende:
• De grens van vijftig jaar voor het aanwijzen van monumenten komt te vervallen.
• De mogelijkheid voor belanghebbenden om aanwijzingsverzoeken tot rijksmonument te doen, vervalt.
• De wijziging van het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) treedt in werking, dat bepaalt dat bij het maken van bestemmingsplannen rekening moet worden gehouden met de cultuurhistorie. 
• De algemene maatregel van bestuur die het vergunningvrij wijzigen van rijksmonumenten, de procedure voor het wijzigen van rijksmonumenten vereenvoudigt en het vergunningvrij bouwen in beschermde gezichten regelt, treedt in werking.

Over de laatste wijzigingen, gaat de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed samen met de Steunpunten informatiebijeenkomsten beleggen in de desbetreffende provincie. Zo ook in Fryslân. Dit zal eind september 2011 plaatsvinden. De exacte datum en locatie hiervoor worden zo spoedig mogelijk door ons bekendgemaakt.

Het vorige is allemaal te scharen onder de pijler ‘vereenvoudiging van de regelgeving’ van de modernisering monumentenzorg. In het kader van een andere pijler van MoMo – herbestemming – komt er een subsidieregeling voor het bevorderen van herbestemming. Deze regeling gaat per 1 oktober 2011 in werking en geeft recht op subsidie voor het wind- en waterdicht houden van monumenten en voor haalbaarheidsstudies naar herbestemming. Zodra de exacte inhoud van beide regelingen bekend is, zullen wij die op onze website zetten. 

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 17 juni 2011

Op 20 april 2011 is door loting bepaald in welke volgorde de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed de subsidieaanvragen voor het Brim 2011 inhoudelijk behandelt. Een notaris van Pels Rijcken & Droogleever Fortuijn N.V. te Den Haag verrichtte de loting.
Volgens het Besluit rijkssubsidiëring instandhouding monumenten 2011 (Brim 2011) wordt het beschikbare budget verdeeld in volgorde van ontvangst van de aanvragen, gerekend per dag. Dit jaar kwamen echter op de eerste dag – 15 januari 2011 – al zo veel aanvragen binnen, dat de subsidiepot direct overvraagd was. In de Regeling rijkssubsidiëring instandhouding monumenten 2011 staat dat in een dergelijk geval loting de volgorde van behandeling bepaalt.
De uitkomst van de loting en een uitleg staan op de website van de rijksdienst (zie de links onder het kopje Links & Downloads, Overheden). Hiervoor is het noodzakelijk dat het aanvraagnummer van het ingediende plan bekend is, dat staat op de ontvangstbevestiging. Aan het aanvraagnummer is het rangschikkingsnummer gekoppeld. Deze rangschikking bepaalt de volgorde waarin de Rijksdienst de komende twee maanden de aanvragen inhoudelijk behandelt, zolang er budget is. Gelet op ervaringen uit het verleden zal de Rijksdienst naar verwachting zo’n 400 à 500 aanvragen kunnen honoreren. Aanvragen waarbij subsidieverlening tot overschrijding van een subsidieplafond zou leiden of waarbij sprake is van een andere weigeringsgrond, moeten worden afgewezen.
Let op, een hoge rangschikking wil dus niet zeggen dat de aanvraag automatisch voor honorering in aanmerking komt. Ook aanvragen die om formele of inhoudelijke gronden moeten worden afgewezen, zijn immers meegeloot.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 20 april 2011

De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed heeft een nieuwe beeldbank gelanceerd. Via een nieuwe website kan iedereen veel gemakkelijker dan voorheen foto’s opzoeken, bekijken en voor een vergoeding bestellen. Ongeveer een half miljoen foto’s over erfgoed worden zo voor een breed publiek ontsloten: een ware schatkamer aan erfgoedfoto’s, die de afgelopen 60 jaar zijn gemaakt.
Nu vindt de bezoeker van de beeldbank vooral foto’s van gebouwde monumenten, maar ook afbeeldingen van archeologie, landschap. Op een later moment zullen er ook foto’s van roerend erfgoed op te vinden zijn. En: de beeldbank is niet statisch; iedere dag wordt eraan gewerkt en zal het aanbod groeien.
De foto’s op de beeldbank zijn bij niet-commercieel gebruik rechtenvrij. Ze worden tegen een vergoeding aangeboden en niet alleen in standaardformaten zoals 10 x 15, maar ook in posterformaten (A0) en op Canvas bijvoorbeeld.
De website is gekoppeld aan het internetadres van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, zie op deze website bij Links en Downloads/ Overheden.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 14 april 2011

Op 14, 15 en 16 april a.s. vindt in de Brabanthallen in Den Bosch weer de tweejaarlijkse restauratiebeurs plaats. De restauratiebeurs is het kennisplatform op het gebied van de instandhouding en ontwikkeling van het culturele erfgoed in Nederland. Donderdag 14 april is uitgroepen tot Dag van het Ambacht, vrijdag 15 april tot MoMo-dag en zaterdag 16 april is een speciale eigenarendag. Meer informatie over de beurs zelf vindt u op www.restauratiebeurs.nl. 

De aanwezige 200 exposanten, vertegenwoordigen meer dan 500 bedrijven, overheden en monumentenorganisaties. Op het aanwezige kennisplein worden deze drie dagen zo’n veertig lezingen, voordrachten en debatten gehouden. Ook het Landelijk Steunpunten Netwerk – waar wij als Steunpunt Monumentenzorg Fryslân deel van uit maken – heeft een stand aan het kennisplein, in de directe nabijheid van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de Monumentenwacht, de Federatie Grote Monumentengemeenten, de Bond Heemschut en het Nationaal Restauratiefonds. Bij deze laatste organisatie kunt u zich aanmelden voor gratis toegangskaarten op hun website www.restauratiefonds.nl.

In dit koersdocument van februari 2011, worden door het rijk de hoofdlijnen uitgezet voor een nationale visie erfgoed en ruimte. Het is een discussiestuk, waarover met partijen in het veld in een aantal bijeenkomsten in maart en april nog wordt gesproken.

Oorspronkelijk was het op basis van de Beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg nog de bedoeling om een structuurvisie cultureel erfgoed op te stellen; een structuurvisie (een instrument uit de Wet ruimtelijke ordening) en een daaraan gekoppelde Amvb, waarbij er verplichte doorwerking naar lagere overheden is en de bescherming van gebieden uit de sectorale monumentenwetgeving wordt gehaald en geplaatst in het beleidsveld van de ruimtelijke ordening. Maar, binnen de ambities van het kabinet tot actualisering van het nationale ruimtelijke beleid, ligt het vaststellen van een afzonderlijke structuurvisie voor cultureel erfgoed niet voor de hand. Vandaar dat men nu de nationale belangen met betrekking tot het cultureel erfgoed wil neerleggen onder de noemer ’visie erfgoed en ruimte’.

In het koersdocument wordt omschreven waarom het nodig is dat er zo’n visie komt en wordt beschreven hoe zo’n visie gebaseerd kan worden op een viertal dragende karakteristieken van Nederland (Waterland, Stedenland, Kavelland en Vrij land). Ook de instrumenten om de doelen van de visie te realiseren en de wijze waarop, worden geschetst. Het koersdocument is te vinden op www.erfgoednederland.nl/documenten.

Als u wilt reageren op de inhoud van ht discussiestuk kunt u contact opnemen met de volgende personen: Tjeerd de Boer (t.w.deboer@minocw.nl, of 070-4123323) of Eric Dil (e.w.dil@minocw.nl, of 070-4123344).

Het voorstel voor wijziging van het Besluit ruimtelijke ordening, het Besluit omgevingsrecht en het Besluit archeologische monumentenzorg in verband met de modernisering van de monumentenzorg, is 31 januari jl. behandeld in de Vaste Kamercommissie.

Met de voorgestelde wijzigingen wordt het o.a. mogelijk om zónder vergunning interne verbouwingen te verrichten, een dakkapel te plaatsen op het achterdakvlak of een erfscheiding in de achtertuin neer te zetten van een rijksmonument of gemeentelijk monument.

De monumentenorganisaties vrezen vooral onherstelbare schade aan rijksmonumenten, doordat voor inpandige veranderingen geen vergunning meer nodig is als het een onderdeel betreft dat uit een oogpunt van monumentenzorg geen waarde heeft. Nu is dat nog niet zo erg, maar wel dat de eigenaar dat zelf mag bepalen. Als de eigenaar denkt dat zijn activiteiten en werkzaamheden de monumentale waarden niet aantasten, dan hoeft hij/zij geen vergunning te vragen en kan aan het slopen gaan. Het is dus aan de eigenaar om te beoordelen of zijn verbouwingsplan past binnen de regels voor bescherming van de waarde van het beschermde monument. Of eigenaren altijd voldoende expertise hebben om te kunnen beoordelen of de monumentale waarden van een pand worden aangetast door een verbouwing, is voor deze organisaties geen vraag. Vele monumentale interieurs zullen volgens hen door onwetendheid of moedwilligheid worden verwoest. Het werk van tientallen jaren behoud van monumentale interieurs lijkt voor niets te zijn geweest; het interieur is hiermee ‘vogelvrij’ verklaard.

Vele monumentenorganisaties – waaronder wij als Steunpunt – en overheidsorganisaties zoals de Federatie Grote Monumentengemeenten, hebben richting Kamerleden hun zorg aangegeven en hebben het advies ondersteund om een ‘meldplicht’ voor interieurwijzigingen in te voeren; even melden dat je met het interieur bezig gaat, een deskundig iemand laten kijken of er monumentale waarden in het geding zijn en binnen twee weken weer verder kunnen. Staatssecretaris Halbe Zijlstra van het Ministerie van OCW heeft echter alle moties die zijn ingediend, verworpen. Ook die zijn ingediend op het vlak van een in te voeren ‘meldplicht’. De wijzigingsvoorstellen gaan dus ongewijzigd naar de Tweede Kamer, waarna de inwerkingtreding waarschijnlijk nog voor het zomerreces zijn beslag kan krijgen.

Met ingang van 27 januari 2011 is de archeologe Aukje Mennens één dag in de week bij ons Steunpunt Monumentenzorg Fryslân werkzaam. Zij zal de archeologische helpdesk vormgeven en invullen. Voor al uw vragen, problemen en oplossingen op het gebied van de archeologie kunt u bij haar terecht. Tevens zal zij de – in opdracht van de VFG ingestelde – Werkgroep Archeologie in Fryslân ondersteunen. Deze gemeentelijke werkgroep (met tien gemeenten als lid, en de andere als agendalid) zal in het voorjaar zowel een Model Archeologienota als een Model Erfgoedverordening voor het onderdeel Archeologie aan de Friese gemeenten presenteren. Aan deze werkzaamheden aangaande onze archeologische helpdesk voor particulieren, gemeenten en monumentenorganisaties zijn geen kosten verbonden.

Als het om uitbesteding van wettelijke gemeentelijke taken op basis van de Wet op de Archeologische Monumentenzorg gaat, dan kunnen wij gemeenten ook ondersteunen en diensten leveren doch dan is er sprake van betaalde dienstverlening. Zo dient een gemeente toezicht te houden op bodemingrepen waarvoor vergunning moet worden verleend en de naleving van eventueel daaraan gestelde voorwaarden te controleren. Dit kan betekenen dat archeologisch onderzoek zal moeten worden beoordeeld (toetsen van Programma’s van Eisen, rapportages en archeologische adviezen) en er besluiten genomen moeten worden om het plangebied vrij te geven of voor nader onderzoek te selecteren. Ook hiervoor zijn wij als Steunpunt c.q. is Aukje Mennens in te schakelen.

Wij als Steunpunt Monumentenzorg Fryslân voeren alleen bureau-onderzoek uit, en dus geen veldonderzoek of opgravingen. Wij hebben dan ook geen belangen om dergelijk onderzoek aan te bevelen. Hierdoor zijn adviezen volstrekt onafhankelijk en gaan deze alleen uit van het archeologisch belang en niet van het economisch belang van de onderzoeker of adviseur.

Aukje Mennens is op de donderdag bij ons op kantoor te bereiken op telefoonnummer 058-2666617, of per e-mail: amennens@monumentenzorgfryslan.nl. 

Vanaf dinsdag 25 januari a.s. is er een Monumentenspreekuur bij het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân. In dit spreekuur kan iedereen – monumenteneigenaar, monumentenorganisatie of (semi)overheid – terecht met problemen en/of vragen op het gebied van de monumentenzorg. In dit spreekuur is ook bespreking van vooroverlegplannen aangaande wijziging van rijksmonumenten (die nog niet in procedure zijn gebracht) mogelijk, waarbij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en/of de provincie Fryslân betrokken zijn. Als gemeente kunt u bij de voorbereiding op een definitieve aanvraag de aandachtspunten met deze overheden bespreken. Ook voor zaken als bijvoorbeeld informatie over provinciale en rijkssubsidies gekoppeld aan hiervoor genoemde plannen, kan een afspraak voor dit spreekuur worden gemaakt.  Het spreekuur is altijd op dinsdag, beginnend om 10.30 uur en vindt vanaf 25 januari a.s. om de week plaats. Als u met uw vraag of probleem niet tot het volgende spreekuur kunt wachten, kunt u altijd onze helpdesk bellen: 058-2666617. Ook voor het maken van een afspraak voor het spreekuur, kunt u met dit nummer bellen of een e-mail sturen naar dbloemhof@monumentenzorgfryslan.nl. Het is daarbij van belang te weten, welke partijen u bij de afspraak c.q. het overleg aanwezig wenst. Wij zullen er alsdan voor proberen te zorgen dat diegenen er dan bij aanwezig zijn.

Begin december is het kabinet akkoord gegaan met een verdere uitbreiding van het vergunningvrij bouwen, dit keer bij monumenten.

Staatssecretaris Zijlstra van het Ministerie van OCW heeft hiervoor een wijzigingsvoorstel ingediend. Wanneer het parlement met dit voorstel instemt, wordt het mogelijk worden om zónder vergunning interne verbouwingen te verrichten, een dakkapel te plaatsen op het achterdakvlak of een erfscheiding in de achtertuin neer te zetten van een rijksmonument of gemeentelijk monument.

Ook het onderhoud aan monumenten wordt dan voortaan vergunningvrij, zoals het reinigen van gevels, het aanlassen van verrot kozijnhout, het vervangen van kapot glas door dezelfde soort glas, het vervangen van delen van dakbedekking en het schilderen in dezelfde kleur. Verder wordt het mogelijk om in beschermde stads- en dorpsgezichten vergunningvrije bouwwerken te realiseren zoals serres, bijgebouwen, dakkapellen.

Het is aan de eigenaar om te beoordelen of zijn verbouwingsplan past binnen de regels voor bescherming van de waarde van het beschermde monument. Of eigenaren altijd voldoende expertise hebben om te kunnen beoordelen of de monumentale waarden van een pand worden aangetast door een verbouwing, is voor velen wel een vraag.

Meer informatie
Besluit van tot wijziging van het Besluit ruimtelijke ordening, het Besluit omgevingsrecht en het Besluit archeologische monumentenzorg in verband met de modernisering van de monumentenzorg en enkele technische aanpassingen (Rijksoverheid.nl).

Op grond van ontwikkelingen in het werkveld en de ervaringen in de praktijk van de cultuurhistorie en de monumentenzorg (o.a. Wabo, omgevingsvergunning en gevolgen van de Wet Beperking Adviesplicht voor rijksmonumenten), maken dat het Bouwplanoverleg ophoudt te bestaan.  Het is minder vaak nodig dat er meerdere partijen adviseren en het past ook niet meer in de vernieuwde adviesgang van Hûs en Hiem om bij meerdere afstemmingsoverleggen aanwezig te zijn. In het vervolg dienen de Friese gemeenten alle adviesaanvragen voor rijksmonumenten rechtstreeks naar de desbetreffende adviseur(-s) te sturen; schriftelijk, dan wel digitaal (via het nieuwe ‘omgevingsloket online’).
Vanaf 2002 waren de Friese gemeenten gewend om hun aanvragen voor advies inzake rijksmonumenten naar het Steunpunt te sturen. Het Steunpunt zorgde in het Bouwplanoverleg voor de voorbereiding voor de adviseurs (Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, provincie Fryslân en de welstandscommissie en monumentenzorg Hûs en Hiem), de gecoördineerde bespreking en de termijnbewaking. Dit Bouwplanoverleg houdt dus op te bestaan.

Nieuw bij het Steunpunt zal per 1 januari 2011 het Monumentenspreekuur zijn. Daarin kan iedereen – monumenteneigenaar, monumentenorganisatie of (semi)overheid – terecht met problemen en/of vragen op het gebied van de monumentenzorg. In dat spreekuur is ook bespreking van vooroverlegplannen aangaande rijksmonumenten (die nog niet in procedure zijn gebracht) mogelijk, waarbij de Rijksdienst en/of de provincie betrokken zijn. Als gemeente kunt u bij de voorbereiding op een definitieve aanvraag de aandachtspunten met deze overheden bespreken. Ook voor zaken als bijvoorbeeld informatie over provinciale en rijkssubsidies gekoppeld aan hiervoor genoemde plannen, kan een afspraak voor dit spreekuur worden gemaakt.

Vanaf 2002 konden ook ruimtelijke plannen waar de cultuurhistorie een rol speelde worden besproken, zoals nieuwbouw in beschermde gezichten en ontwerpbestemmingsplannen. Ook hier hadden genoemde adviseurs ieder een eigen een rol in het adviesproces. Dit vond plaats in het Ruimtelijk Planoverleg. Echter, dit overleg blijkt niet meer maandelijks noodzakelijk en ook niet inpasbaar in de nieuwe adviesgang van Hûs en Hiem. De ruimtelijke plannen in beschermde gezichten en ontwerpbestemmingsplannen worden niet meer behandeld in dit Ruimtelijk Planoverleg. Voor de (wettelijke) adviezen over deze plannen moeten de aanvragen dan ook rechtstreeks worden ingediend bij de betreffende instantie(-s) met een adviesrol in het ruimtelijke ordeningsproces.

Wel blijken er vaak zaken te spelen die voor een breder publiek het bespreken waard zijn. Niet alleen voor de adviseurs onderling, maar juist ook voor architecten en bijvoorbeeld gemeenteambtenaren monumentenzorg en ruimtelijke ontwikkeling. Hiervoor organiseren wij voortaan drie keer per jaar een Netwerkoverleg. Hierin worden actuele thema’s (zoals zonnecollectoren op monumenten of in een beschermd gezicht) en visies (zoals de Handleiding Erfgoed en Ruimte) behandeld, die een integraal overleg tussen adviespartijen, diverse overheden, aanvragers en andere betrokkenen vergen.

Op dinsdag 7 december a.s. zal in een gecombineerde vergadering het laatste Bouwplanoverleg (het 289e) en het laatste Ruimtelijk Planoverleg (het 90e) plaatsvinden. Derhalve dienen de gemeenten reeds vanaf die datum hun aanvragen om advies al rechtstreeks naar de desbetreffende adviseur(s) te sturen.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 30 november 2010

Per 1 januari 2011 treedt de vernieuwde instandhoudingsregeling in werking, het Besluit rijkssubsidiëring instandhouding monumenten 2011. Vanaf 15 januari kunnen eigenaren een subsidieaanvraag indienen. Het aanvraagformulier Brim 2011 en bijbehorend begrotingsmodel staan nu op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (zie onder kopje Links en Downloads).
U kunt subsidie aanvragen van 15 januari tot en met 31 augustus 2011. Gelet op het aantal aanvragen dat dit jaar niet gehonoreerd kon worden en het beschikbare budget voor het komend jaar, zal het budget in 2011 naar verwachting snel zijn toegekend. Het is daarom raadzaam uw aanvraag zo snel mogelijk in te dienen.
Een aanvraag kunt u schriftelijk per post indienen vanaf 15 januari. Vanaf medio december kunt u ook gebruikmaken van de digitale Brim-aanvraagmodule. In de module kan het excelbestand van de begroting worden gekoppeld.
Omdat de eerste indieningsdag een zaterdag is, zal het gebouw van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed in Amersfoort op 15 januari van 9.00 tot 14.00 uur open zijn om de aanvragen in ontvangst te nemen. U kunt uw aanvraag per post opsturen of deze bij de Rijksdienst afgeven. Voor de volgorde van behandeling is de dag van binnenkomst bepalend, niet het tijdstip.  De Rijksdienst neemt een aanvraag in behandeling als deze compleet ontvangen is met alle bijbehorende stukken en ondertekening van het formulier op schrift.
Alle informatie over het Brim 2011 en het aanvragen van subsidie vindt u ook op de website www.monumenten.nl (zie onder kopje Links en Downloads).

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 11-11-2010

Per 1 oktober 2010 is een nieuwe subsidieregeling voor restauratie van door het Rijk beschermde monumenten van kracht.  Hierover hebben wij u eerder geïnformeerd, maar er wordt in de proincie Fryslân weinig gebruik van gemaakt tot nu toe. Daarom nog eens dit bericht:

De regeling is gebaseerd op artikel 43 van het Besluit rijkssubsidiëring instandhouding monumenten (het Brim). Eigenaren die op grond van het Brim in aanmerking komen voor instandhoudingssubsidie, kunnen een beroep doen op deze restauratieregeling.

Twee budgetten
Met deze regeling is € 46 miljoen (het budget voor de jaren 2010 en 2011) beschikbaar voor de restauratie van beschermde monumenten. Hierbij wordt rekening gehouden met de doelstellingen van het moderne monumentenbeleid (herbestemming), met de nog bestaande restauratiebehoefte, en met de compensatie voor het afschaffen van de vrijstelling overdrachtsbelasting voor organisaties voor monumentenbehoud.
De regeling is daarom in twee afzonderlijke budgetten opgesplitst. Op grond van hoofdstuk 2 wordt € 30 miljoen verdeeld over grootschalige restauratieprojecten en restauratieprojecten waarbij herbestemming aan de orde is. Hoofdstuk 3 regelt de verdeling van € 16 miljoen ten behoeve van restauraties door aangewezen organisaties voor monumentenbehoud.

Herbestemming en grootschalige restauraties
Eigenaren kunnen subsidie aanvragen op grond van hoofdstuk 2 van de regeling als de restauratie gepaard gaat met herbestemming of als het een grootschalige restauratie betreft.
- Van herbestemming is sprake als het monument een nieuwe functie krijgt of als de functie van het monument na een periode van leegstand wordt hersteld. De subsidiabele kosten van het restauratieplan waarvoor subsidie wordt gevraagd, moeten hoger zijn dan € 500.000. Om diverse projecten te kunnen honoreren, kan per beschermd monument maximaal over een bedrag van € 5 miljoen aan subsidiabele kosten subsidie worden verstrekt.
- Een restauratieproject is grootschalig als de subsidiabele kosten hoger zijn dan € 2 miljoen. Ook hier geldt dat maximaal over een bedrag van € 5 miljoen aan subsidiabele kosten subsidie kan worden verstrekt.

Voor de subsidieverstrekking is verder het volgende van belang:
- de indieningstermijn voor aanvragen loopt van 1 oktober 2010 tot en met 30 april 2011.
- de aanvraag wordt beoordeeld aan de hand van een in te dienen aanvraagformulier, restauratieplan, actuele begroting, actueel inspectierapport en bij herbestemmingsprojecten een bouwhistorische verkenning.
- de subsidie bedraagt 70 procent van de subsidiabele kosten.
- de restauratie vangt uiterlijk aan in 2011.
- na afronding van de restauratie dient de subsidieontvanger een verantwoording in van de subsidie die bestaat uit een prestatieverklaring en een financieel verslag.

Aangewezen organisaties voor monumentenbehoud
Organisaties voor monumentenbehoud waren de doelgroep van de afgeschafte fiscale voordelen. Daarom is de restauratieregeling gedeeltelijk op hen toegespitst. Hoofdstuk 3 van de regeling biedt aangewezen organisaties de gelegenheid tot een bepaald bedrag subsidie te krijgen. Voor de genoemde organisaties is in totaal € 16 miljoen beschikbaar. De verschillende subsidieplafonds – één per organisatie – zijn gebaseerd op een lijst met restauratieprojecten die door de gezamenlijke organisaties zijn aangedragen.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 30 november 2010

Vanaf 1 oktober 2010 treedt de Wabo in werking, de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht. De monumentenvergunning en bouwvergunning vallen nu met 23 andere vergunningen voor werkzaamheden aan of om een pand onder één vergunningstelsel: de omgevingsvergunning.

De gemeente is in de meeste gevallen bevoegd gezag en vergunningverlener voor de omgevingsvergunning. Voor bepaalde werkzaamheden is er een reguliere procedure van 8 weken, maar voor werkzaamheden aan rijksmonumenten is de beslistermijn 26 weken (uitgebreide procedure), waarbinnen ook een termijn van 6 weken terinzagelegging van het ontwerpbesluit valt.

De adviespartijen die gemeenten over de vergunningverlening adviseren, blijven dit doen. Voor rijksmonumenten zijn dit de gemeentelijke monumentencommissie (in Fryslân voor alle gemeenten Hûs en Hiem, Sneek heeft een eigen commissie), in bepaalde gevallen de provincie en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.

Het Bouwplanoverleg van het Steunpunt blijft hiervoor vooralsnog het platform, zeker tot 1 januari 2011. In het Bouwplanoverleg worden de voorgenomen werkzaamheden besproken en stemmen de adviespartijen hun inzichten af.
Ook is er de mogelijkheid om in vooroverleg met de adviespartijen te bespreken welke monumentale waarden van belang zijn met betrekking tot een verbouwing of restauratieplan. Dit is vooral in de nieuwe omgevingsvergunning een praktische gang van zaken, want als er onvolledigheid of tegenstrijdigheid met de monumentale waarden blijken, is een plan tijdens het vergunningproces moeilijk aan te passen. Dit kan een negatieve beslissing tot gevolg hebben, terwijl een goed vooroverleg kan leiden tot een soepeler vergunningtraject.

Gemeenten blijven plannen voor rijksmonumenten op papier naar het Steunpunt insturen. Digitale aanvragen gaan rechtstreeks naar de adviespartij(-en) met een bericht naar het Steunpunt voor de voorbereiding van het Bouwplanoverleg.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 30 september 2010

De acht Friese monumentenorganisaties die in het Monumintehûs aan de Emmakade zijn gehuisvest, hebben door BMC Adviesmanagement laten onderzoeken hoe zij in de toekomst nog beter en efficiënter zouden kunnen samenwerken. Het eindrapport van dit onderzoek – “Voortgang maken” – hebben de partijen 22 september jl. met een gezamenlijke reactie aangeboden aan de provincie Fryslân die in dit onderzoek financieel heeft bijgedragen. Ondanks de kritiek die er op het BMC-rapport was, zien alle organisaties voldoende aanknopingspunten om met de aanbevelingen aan de slag te gaan, zoals het uitwerken van een gezamenlijke back-office en een gezamenlijke website.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 27 september 2010

De provincie wil de komende jaren € 20 miljoen besparen. Iets meer dan € 1 miljoen moet daarbij uit de sector erfgoed komen. Er zal € 900.000 worden bezuinigd op het zogenaamde FYLG-budget. Binnen dit Frysk Ynvestearingsbudget Lânlik Gebiet was er voor het thema erfgoed € 1,6 miljoen beschikbaar voor boeken, voorlichtingsmateriaal, educatie, congressen etc. op het gebied van de cultuurhistorie en voor projecten voor cultuurhistorische inventarisaties (zoals Oude Paden Nieuwe Wegen was), herbestemming van monumenten en bijvoorbeeld molenreconstructies. Voor subsidiëring van dit soort projecten en activiteiten blijft t/m 2013 nog slechts € 700.000 over. Daarbij zal de prioriteit liggen op herbestemming, zoals het multifunctioneel maken van kerken e.d. Er zal € 100.000 worden bezuinigd op het monumentenfonds. Dat betekent dat de provincie jaarlijks vier à vijf restauraties van monumenten minder zal subsidiëren.

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 27 september 2010

Voor eigenaren van rijksmonumenten die in aanmerking komen voor een BRIM subsidie zijn de eerste kosten al gemaakt voor het opstellen van een Periodiek Instandhoudingsplan (PIP). Zodra de beschikking voor de BRIM subsidie is ontvangen, mogen deze kosten al gedeclareerd worden. Declareren kan digitaal, door de rekening in te dienen via het digitale account dat wordt aanmaakt bij een BRIM subsidie. Het Nationaal Restauratiefonds zal de subsidie voor de plankosten direct uitbetalen.
De rest van de kosten, namelijk voor de werkzaamheden die in het PIP staan en door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed zijn goedgekeurd, worden uiteraard pas gemaakt vanaf het jaar dat het plan ingaat (het jaar volgend op de beschikking). Deze kosten kunnen dan ook vanaf dat jaar gedeclareerd worden. 

Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, 19 juli 2010

De subsidieregeling voor de instandhouding van monumenten wordt vernieuwd.
Het Besluit Rijkssubsidiëring Instandhouding Monumenten 2011 (Brim 2011) is dit voorjaar voorgelegd aan de Eerste en Tweede Kamer. Beide Kamers zagen geen aanleiding tot het maken van opmerkingen. Op dit moment ligt het ontwerpbesluit voor advies bij de Raad van State.
De voorziene publicatiedatum is 1 oktober 2010, om inwerkingtreding per 1 januari 2011 mogelijk te maken. Wanneer het advies van de Raad binnen is, wordt door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bekendgemaakt wat er gaat veranderen met het nieuwe Brim.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 5-7-2010

Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft het voornemen om per 1 januari 2011 de taken van het Instituut Collectie Nederland (ICN) onder te brengen bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Hiermee wordt beoogd de kwaliteit voor de zorg van het erfgoed in Nederland te waarborgen en tegelijkertijd dezelfde zorg efficiënter te maken. In de nieuwe situatie wordt alle expertise op het terrein van roerend en onroerend erfgoed gebundeld in één erfgoedinstituut.
In de nieuwe opzet verhuist het gedeelte van het ICN van Amsterdam naar het gebouw van de Rijksdienst in Amersfoort. Hierbij komen rond de acht functies bij het ICN te vervallen. De laboratoria en onderzoekswerkzaamheden van het ICN blijven gevestigd in het Ateliergebouw in Amsterdam. De rijkscollectie, collectiebeheer en restauratieateliers blijven in Rijswijk. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed beschikt in Lelystad over scheepsarcheologische werkplaatsen en het Nationaal Scheepsarcheologisch depot.
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is het kennisinstituut voor archeologie, monumenten en cultuurlandschap. Het Instituut Collectie Nederland is het kenniscentrum op het gebied van roerende erfgoedcollecties en beheert de kunstcollectie van het rijk. De huidige taken van de beide diensten blijven in de nieuwe situatie behouden: specialistische kennis en advies, opleidingen en informatievoorziening op het terrein van roerend en onroerend erfgoed en bruiklenen uit de collectie. Eind september wordt er meer duidelijk over de invulling van het voorgenomen besluit.
Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 28-6-2010

Per 1 oktober 2010 wordt een nieuwe subsidieregeling voor restauratie van door het Rijk beschermde monumenten van kracht. De Restauratieregeling monumenten 2010 en 2011 is op 29 juni gepubliceerd in de Staatscourant. Zo hebben eigenaren ruim de tijd voor het opstellen van een restauratieplan.
De regeling is gebaseerd op artikel 43 van het Besluit rijkssubsidiëring instandhouding monumenten (het Brim). Eigenaren die op grond van het Brim in aanmerking komen voor instandhoudingssubsidie, kunnen een beroep doen op deze restauratieregeling.
Het budget voor de nieuwe restauratieregeling is beschikbaar gekomen door de afschaffing per 1 januari 2010 van de vrijstelling van overdrachtsbelasting bij de aankoop van beschermde monumenten. Het nadelige effect van het afschaffen van de vrijstelling is voor de monumentensector berekend op € 23 miljoen per jaar. Dit bedrag wordt voortaan jaarlijks aan de begroting van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap toegevoegd.

Twee budgetten
Met deze regeling is € 46 miljoen (het budget voor de jaren 2010 en 2011) beschikbaar voor de restauratie van beschermde monumenten. Hierbij wordt rekening gehouden met de doelstellingen van het moderne monumentenbeleid (herbestemming), met de nog bestaande restauratiebehoefte, en met de compensatie voor het afschaffen van de vrijstelling overdrachtsbelasting voor organisaties voor monumentenbehoud.
De regeling is daarom in twee afzonderlijke budgetten opgesplitst. Op grond van hoofdstuk 2 wordt € 30 miljoen verdeeld over grootschalige restauratieprojecten en restauratieprojecten waarbij herbestemming aan de orde is. Hoofdstuk 3 regelt de verdeling van € 16 miljoen ten behoeve van restauraties door aangewezen organisaties voor monumentenbehoud.

Herbestemming en grootschalige restauraties
Eigenaren kunnen subsidie aanvragen op grond van hoofdstuk 2 van de regeling als de restauratie gepaard gaat met herbestemming of als het een grootschalige restauratie betreft.
- Van herbestemming is sprake als het monument een nieuwe functie krijgt of als de functie van het monument na een periode van leegstand wordt hersteld. De subsidiabele kosten van het restauratieplan waarvoor subsidie wordt gevraagd, moeten hoger zijn dan € 500.000. Om diverse projecten te kunnen honoreren, kan per beschermd monument maximaal over een bedrag van € 5 miljoen aan subsidiabele kosten subsidie worden verstrekt.
- Een restauratieproject is grootschalig als de subsidiabele kosten hoger zijn dan € 2 miljoen. Ook hier geldt dat maximaal over een bedrag van € 5 miljoen aan subsidiabele kosten subsidie kan worden verstrekt.

Omdat de kans bestaat dat er meer aanvragen worden ingediend dan dat er middelen beschikbaar zijn, wordt er op datum van binnenkomst van de aanvraag geselecteerd (wie het eerst komt), en wordt rekening gehouden met regionale spreiding; per provincie worden maximaal vier aanvragen gehonoreerd. Komen er op dezelfde dag meer aanvragen binnen dan er binnen een provincie kunnen worden gehonoreerd, dan hebben de aanvragen met de laagste subsidiabele kosten voorrang, om zoveel mogelijk aanvragen te kunnen honoreren.

Voor de subsidieverstrekking is verder het volgende van belang:
- de indieningstermijn voor aanvragen loopt van 1 oktober 2010 tot en met 30 april 2011.
- de aanvraag wordt beoordeeld aan de hand van een in te dienen aanvraagformulier, restauratieplan, actuele begroting, actueel inspectierapport en bij herbestemmingsprojecten een bouwhistorische verkenning.
- de subsidie bedraagt 70 procent van de subsidiabele kosten.
- de restauratie vangt uiterlijk aan in 2011.
- na afronding van de restauratie dient de subsidieontvanger een verantwoording in van de subsidie die bestaat uit een prestatieverklaring en een financieel verslag.
Bij subsidieaanvragen hoeft maar een beperkt aantal documenten te worden verstrekt. Slechts enkele daarvan moeten speciaal opgesteld worden voor de aanvraag. Een verleende vergunning geldt niet als indieningsvereiste. Het aanvragen van een vergunning voor de uitvoering van de werkzaamheden is immers vanzelfsprekend, evenals het wachten met de start van de werkzaamheden totdat de vergunning is verleend.

Aangewezen organisaties voor monumentenbehoud
Organisaties voor monumentenbehoud waren de doelgroep van de afgeschafte fiscale voordelen. Daarom is de restauratieregeling gedeeltelijk op hen toegespitst. Hoofdstuk 3 van de regeling biedt aangewezen organisaties de gelegenheid tot een bepaald bedrag subsidie te krijgen. Voor de genoemde organisaties is in totaal € 16 miljoen beschikbaar. De verschillende subsidieplafonds – één per organisatie – zijn gebaseerd op een lijst met restauratieprojecten die door de gezamenlijke organisaties zijn aangedragen.

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 29-6-2010

Onze historische buitenplaatsen zijn het meer dan waard om gekend en behouden te worden. Daarom is 2012 uitgeroepen tot het Jaar van de Historische Buitenplaats.
Een buitenplaats is een monumentaal huis, vaak met bijgebouwen, dat een harmonieus en onlosmakelijk geheel vormt met een omliggende tuin of park.

Ooit kende Nederland ruim 6.000 buitenplaatsen: monumentale, meestal 17de en 18de-eeuwse huizen met tuinen en parken, gelegen in lommerrijke buitengebieden. In
onze tijd zijn nog zo’n 500 van deze markante buitenplaatsen bewaard gebleven. Meer dan de helft hiervan wordt bewoond door particulieren, de overige
buitenplaatsen zijn in eigendom van landschap- en monumentenorganisaties, overheden, bedrijven en instellingen. Deze monumentale historische buitenplaatsen
zijn niet alleen plekken van grote culturele, landschappelijke en natuurwaarde, zij vormen tevens een tastbare herinnering aan onze rijke en destijds toonaangevende
nationale geschiedenis.

De Stichting Themajaar Historische Buitenplaatsen 2012 (THB2012) is in februari 2010 opgericht en heeft de ambitie om door middel van een gevarieerd en aantrekkelijk activiteitenprogramma een breed publiek kennis te laten maken met de historische buitenplaats in Nederland.

De stichting Staten en Stinzen is van plan om in het Jaar van de Historische Buitenplaats ook extra aandacht te vragen voor de staten en stinzen in Fryslân. Zo mogelijk worden er bijzondere activiteiten georganiseerd in en bij deze complexen, die vaak ook de status historische buitenplaats hebben.

Zie ook de speciale website over dit themajaar: www.buitenplaatsen2012.nl

Hoewel het er bepaald niet is dichtgebouwd met eeuwenoude gebouwen, is Heerenveen binnenkort wel degelijk 250 monumenten rijker.
De gemeente kijkt bij het aanwijzen van beschermde bouwwerken ook naar de recente historie. Er is een lijst aangelegd met waardevolle gebouwen, woningen en zelfs transformatorhuisjes van voor 1971.

9 april 2010
Bron: Leeuwarder Courant

Gedeputeerde Staten hebben besloten om 2,3 miljoen euro beschikbaar te stellen aan restauraties van acht Friese topmonumenten die uitvoeringsgereed zijn. De financiële impuls vindt plaats in het kader van de gezamenlijke aanpak van de economische crisis door Rijk en Provincies en een akkoord hierover tussen Minister Plasterk en het Inter Provinciaal Overleg. Hiervoor hebben Gedeputeerde Staten zes restauratieplannen uitgekozen. Daarnaast zijn twee andere spoedeisende restauratieplannen geselecteerd. Van de 2,3 miljoen is 1,4 miljoen afkomstig van het Rijk. De eigenaren van de geselecteerde monumenten krijgen nu de gelegenheid een subsidieverzoek in te dienen. Dit besluit betreft de uitvoering van een van de actiepunten uit de op 10 februari 2010 door Provinciale Staten vastgestelde Nota Erfgoed 2010-2013.

Het betreft de volgende restauratieplannen met het volgende maximale subsidiebedrag.
Gezamenlijke aanpak economische crisisbestrijding
NH-kerk Wier € 606.069
NH-kerk Kimswerd € 630.510
NH-kerk Baaium € 169.755
NH-kerk Cornwerd € 238.567
Oranjerie Oranjewoud € 206.481
Stadsbegraafplaats Leeuwarden € 236.750
Spoedeisende restauraties
Badpaviljoen Hindeloopen € 136.000
NH-kerk Sint Jacobiparochie € 60.000
Totaal € 2.284.132

Tussen de geselecteerde monumenten zitten veel monumenten die dringend toe zijn aan restauratie maar tot nu toe steeds tussen wal en schip zijn gevallen. Een deel
van de middelen staat op de begroting voor 2011 en wordt naar voren gehaald in het kader van het bestrijden van de economische crisis. De subsidie voor de kerkgebouwen wordt deels gedekt door de middelen die op grond van de Nota Erfgoed beschikbaar zijn voor het Deltaplan Fryske Tsjerken.

5 april 2010
Bron: Provincie Fryslân

Vanaf 2010 is er structureel 23 miljoen euro extra beschikbaar voor monumentenzorg. De criteria voor de verdeling van die 23 miljoen zijn opgenomen in een brief aan de Tweede Kamer. Per 1 januari 2010 is de vrijstelling van overdrachtsbelasting voor rijksmonumenten afgeschaft. Uit onderzoek bleek dat inzet van een subsidieregeling veel doelmatiger is dan een generiek vrijstelling van overdrachtsbelasting. Het nadelig effect van het afschaffen van de vrijstelling voor de monumentensector is becijferd op 23 miljoen euro. Dat is nu het bedrag dat ter compensatie jaarlijks aan de begroting van OCW wordt toegevoegd voor de restauratie van rijksmonumenten. Daarmee wordt de restauratieachterstand in Nederland verminderd.

De beoogde doelgroep van de vrijstelling waren de (ideële) instellingen voor de instandhouding van monumenten, zoals de Vereniging Hendrik de Keyser, Stichting Oude Groninger Kerken, BOEI, Gelderse Kastelenstichting en NV Stadsherstel Amsterdam. In 2010 en 2011 wordt per jaar 8 miljoen gereserveerd voor restauraties van monumenten in het bezit van deze organisaties.
De overige 15 miljoen, zowel in 2010 als 2011, is bestemd voor:
1. Herbestemming van rijksmonumenten.
Binnen deze categorie zullen de volgende criteria dienen om de aanvragen te beoordelen en te prioriteren:
a. Subsidiabele kosten (volgens de leidraad subsidiabele kosten BRIM) hoger dan € 500.000,-
b. Er is sprake van een nieuwe functie of herstel van de functie na een periode van leegstand.
2. Rijksmonumenten (vestingwerken, kerken, gemalen etc) waarbij de functie niet verandert met een restauratiebehoefte waarbij de subsidiabele kosten hoger zijn dan € 2 miljoen en lager dan € 5 miljoen.
Het huidige subsidiesysteem is gebaseerd op de ondersteuning van de fysieke instandhouding ervan.
De modernisering van de monumentenzorg vereist een andere manier van subsidieverdeling. Het nieuwe beleid beschouwt het monument veel meer in zijn omgeving. Daarom zal na 2011 de maatschappelijke spin off van de restauraties bij de toekenning van subsidies betrokken worden.

2 april 2010
Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Het bestuur van de stichting Steunpunt Monumentenzorg Fryslân heeft een nieuwe voorzitter.

De voorzitter van het eerste uur – de heer P.F. Visser (o.a. oud-burgemeester van de gemeente Kollumerland ca.) – is na bijna negen jaar voorzitterschap afgetreden. Tot opvolger is benoemd de heer drs. E. Haaksman. De heer Haaksman was burgemeester van Terschelling en Delfzijl, is rentmeester van verschillende landgoederen en is woonachtig te Bolsward. Als erfgoedexpert zal de heer Haaksman zijn kennis en ervaring op het gebied van de cultuurhistorie en zijn bestuurlijke ervaring inzetten voor het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân.

19 februari 2010

Tijdens de restauratie van de Laurentiuskerk in Raerd is een zeldzame vondst gedaan. Waarschijnlijk gaat het om een onderdeel van een gesp uit de achtste eeuw met een afbeelding van Christus erop.
Schattingen over de datering lopen nu nog uiteen van 600 tot1200, maar volgens kerkrentmeester Willem Hansma gaan de meeste aanwijzingen in de richting van de achtste eeuw. Dat is de eeuw waarin Bonifatius werd vermoord en Friesland nog grotendeels heidens was. Het gevonden ‘muntje’ is zo groot als een stuiver.

Bron: Leeuwarder Courant, 2-2-2010

Bij de aanvraag van een restauratiesubsidie worden de restauratiekosten vastgesteld waarover subsidie wordt verleend. Een onderdeel van die kosten vormt het uurloon voor de uit te voeren werkzaamheden. Aan dat uurloon is een maximum gesteld dat subsidiabel is. Sinds 1 februari 2010 is dit maximaal subsidiabele uurloon € 36,30 exclusief algemene kosten, winst en risico en BTW. Voor de provincies Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht is dat € 36,80. Vergeleken met de laatste wijziging van 1 september 2008 betekent dit een verhoging met € 0,40.

Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, 18-1-2010

Het vergaderschema voor de Bouwplanoverleg (BPO) en Ruimtelijk planoverleg (RPO) vergaderingen is voor 2010 vastgesteld.
U kunt dit bekijken bij het onderwerp Downloads, subonderwerp Vergunningen onder het kopje Links en Downloads op deze website.

Het bestuur van de Stichting IJstijdenmuseum start in 2010 met een nieuw project dat wordt verbonden met de jonge steentijd in de Friese Wouden. In een overzichtstentoonstelling wordt in 2010 en 2011 een thema tentoonstelling ingericht over de vele archeologische vondsten die een groot aantal amateur archeologen in het Friese Woudengebied hebben gedaan. Een groot deel van die vondsten zijn te herleiden naar de vestiging van de eerste boeren in het woudengebied. De vondsten getuigen van een vergeten cultuur van deze boeren.

In de afgelopen jaren is gebleken dat de belangstelling voor de vroege geschiedenis over het Friese Woudengebied toeneemt. Vanaf het begin van de jaartelling werd er veel over de geschiedenis op schrift gesteld en op die wijze ontstond een overlevering van de geschiedenis. Van voor de jaartelling is weinig bekend omdat er toen nog geen schrift was en er niets werd opgeschreven. Uit veel vondsten van stenen voorwerpen en uit onderzoek is gebleken dat de Friese Wouden al minstens 5000 jaar lang bewoond zijn geweest en dat hier en daar op de hogere zandgronden kleine boerengemeenschappen waren gevestigd die vee hielden en granen verbouwden. De vele vondsten bewijzen de rijke cultuur van de prehistorische geschiedenis van de Friese Wouden.
Het bestuur van het museum heeft in de afgelopen jaren plannen ontworpen om de geschiedenis en de cultuur van de jonge steentijd beter toegankelijk te maken voor een breder publiek en met name voor de bezoekers. Dit is ook de reden om een tentoonstelling over deze vroege boerencultuur in de wouden in het museum in te richten. Naast een tentoonstelling in het museum wordt er vanuit het museum ook een verbinding gelegd naar de plaatsen in de noordelijke wouden waar de eerste boeren gewoond hebben. Er zal zowel een wandelroute als een fietsroute worden ontworpen die langs een aantal belangrijke prehistorische cultuur plaatsen loopt. Op deze wijze wil het museumbestuur het gebied betrekken in de tentoonstelling waardoor er meer interactie ontstaat tussen het museum en het woudengebied. In aansluiting op de tentoonstelling wordt een informatief en educatief boek geschreven over de cultuur van eerste boeren in de wouden. Het boek dat wordt geschreven door Lammert Postma en Jan F.Kloosterman zal met de opening van de tentoonstelling begin april 2010 worden gepresenteerd. In het boek wordt ook aandacht besteed aan een groot aantal amateur archeologen die op verschillende plaatsen in de Friese Wouden plaatsen hebben ontdekt waar duizenden jaren geleden boeren woonden. Onder anderen wordt er een replica gemaakt van een houten ploeg zoals die in de steentijd werd gebruikt door boeren.

In samenwerking met de Kruidhof te Buitenpost worden in de prehistorische hof replica’s van steengraven aangelegd zoals die door de eerste boeren werden gebruikt. Verder zullen van een groot aantal gebruiksvoorwerpen en kleding uit de cultuur van de steentijd, replica,s worden gemaakt ,die tentoongesteld worden. Het project en het boek zullen de naam: Oer – boeren in de Friese Wouden” meekrijgen. Het project is begroot op een bedrag van € 16.000,—. Het bestuur van de Stichting IJstijdenmuseum Buitenpost wil het project financieren met subsidies en met sponsoring.
Onderhand is een groot deel van het nodige bedrag toegezegd onder anderen door de provincie Fryslân, de gemeente Achtkarspelen, het VSB fonds, het Prins Bernhard Cultuurfonds, de A.N.W.B, de stichting ’t Nut te Buitenpost, de Janssen Friese Stichting, de Stichting Sels en een aantal bedrijven. Het bestuur verwacht binnenkort het hele bedrag dekkend te krijgen.

Bron RTV Noord, 18 januari 2010

In het winternummer van het Tijdschrift van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed staat een artikel over de modernisering van de monumentenzorg. Vanuit de Rijksdienst komen vier leden van het managementteam aan het woord. Naast directeur Cees van ’t Veen zijn dat hoofd Kennis Jos Bazelmans, hoofd Advies & Wettelijke Taken Jan van de Voorde, en hoofd Kennisuitwisseling Dirk Houtgraaf. De vijfde is Jan de Jong. Hij is vanuit het Ministerie van Cultuur projectleider voor de modernisering van de monumentenzorg.

Zie ook de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed via de kop Links en Downloads op deze website,

Bron: Tijdschrift van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed,
18 januari 2010

De medewerkers van het Steunpunt Monumentenzorg wensen alle lezers van de website, collega-erfgoedorganisaties, monumenteneigenaren en -beheerders en monumentenzorgers fijne feestdagen en een Monumentaal Mooi 2010!

Vrijdag 18 december is inventarisatierapport Tink om ’e tsjerken gepresenteerd. Het steunpunt heeft meegewerkt aan deze inventarisatie, die is uitgevoerd voor de hele provincie Fryslân.

Veel monumentale kerken in Fryslân dreigen de komende jaren in onbruik te raken en een onderhoudsachterstand op te lopen. Dat komt onder meer door ontkerkelijking, fusies tussen kerkgemeenschappen en gebrek aan financiën en vrijwilligers. Tenminste 74 tot 117 Friese kerkgebouwen zullen de komende tien jaar hun oorspronkelijke functie verliezen.
Dat blijkt uit het inventarisatierapport Tink om ’e tsjerken, dat de Stichting Alde Fryske Tsjerken gemaakt heeft in opdracht van de Provincie Fryslân. In veel gevallen zal het lastig zijn om een nieuwe bestemming te vinden.
 
Uit het onderzoek blijkt dat de bouwkundige staat van de Friese kerken gemiddeld ‘redelijk’ is. Voor het onderhoud van de 550 Friese kerkgebouwen die nog in kerkelijk gebruik zijn, is de komende zes jaar € 55,4 miljoen nodig. Circa de helft daarvan is nodig voor restauraties; 191 kerkgebouwen hebben een gezamenlijke restauratieachterstand van € 26,6 miljoen.
Naast ontkerkelijking spelen financiële problemen binnen de kerkelijke gemeenschappen een belangrijke rol in de problematiek van vrijkomende kerkgebouwen. Bijna de helft van de kerkbesturen die aan de enquête hebben meegewerkt, zegt voor maximaal tien jaar voldoende inkomsten te hebben voor de instandhouding van het kerkgebouw. Een op de vijf heeft zelfs nog maar voor vijf jaar voldoende inkomsten.
In ongeveer de helft van 168 dorpen waar onderzoek gedaan is naar bestuurlijk-organisatorisch potentieel, blijkt die bestuurskracht klein te zijn en de continuïteit twijfelachtig. De kans dat deze dorpen een herbestemming vinden en organiseren voor een vrijkomend kerkgebouw, is klein. Bovendien beperken de vele dorpshuizen in Friesland de kans dat deze kerkgebouwen voor gemeenschapsactiviteiten gebruikt kunnen worden.
De Stichting Alde Fryske Tsjerken heeft voor het onderzoek samengewerkt met het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân, de Stichting Behoud Kerkelijke Gebouwen Friesland, de Monumentenwacht en Doarpswurk.
In het rapport is een bijlage opgenomen met alle 770 kerkgebouwen in Friesland die voor kerkelijk gebruik gebouwd zijn. Daarmee is Fryslân de eerste provincie die echt álle kerkgebouwen geïnventariseerd heeft. Het rapport is een pure inventarisatie van de situatie, en bevat geen aanbevelingen. De provincie Fryslân ziet het rapport als een belangrijke bouwsteen voor het nog te ontwikkelen Deltaplan Fryske Tsjerken.

18 december 2009

Gedeputeerde Staten van Fryslân hebben 17 november de nota Erfgoed 2010-2013 vastgesteld. In deze nota is het beleid aangaande de Friese monumenten, archeologie en cultuurhistorie vastgelegd, waarbij de provincie als gebieds- en cultuurregisseur een belangrijke rol wil spelen. In dit beleid staat de bescherming van het meest kwetsbare, behoud naast ontwikkeling, een gebiedsgerichte aanpak en het stimuleren van het particuliere initiatief voorop. Op basis van deze nota investeert de provincie de komende vier jaar € 2,7 miljoen, maar in afwachting van de bezuinigings- en kerntakendiscussie is eerst alleen het jaar 2010 financieel vastgelegd.

De nota bestaat uit een visie en een achttal actiepunten. Van die actiepunten zijn er een aantal die al bestonden en die nu worden gecontinueerd of uitgebouwd, zoals het financieel ondersteunen van erfgoedinstellingen (waaronder het Steunpunt Monumentenzorg) en het subsidiëren van restauratie, onderhoud en bouwhistorisch onderzoek van monumenten. Voor dit subsidiëren wordt voor 2010 ingezet op een uitvoeringsprogramma, waarin ook met rijksgeld zowel de restauratie-achterstanden moeten worden weggewerkt als tegelijkertijd ook de economische crisis wordt bestreden.

Er zijn twee in het oog springende nieuwe zaken in de nota te vinden die tot speerpunt zijn verheven: een Deltaplan voor het behoud van karakteristieke kerkgebouwen en een actieve bescherming van kwetsbare onbebouwde terpen.     

De concept-nota Erfgoed 2010-2013 kunt u vinden onder het ‘kopje’ Downloads op deze website.    

Minister Plasterk heeft met het Interprovinciaal overleg (IPO) afgesproken, dat rijk en provincies in het kader van de aanpak van de  economische crisis tenminste € 38 miljoen zullen investeren in de restauratie van rijksmonumenten. De minister stort daarom een bedrag van € 19 miljoen in het provinciefonds, onder de voorwaarde dat de samenwerkende partijen in de regio onder leiding van de provincie het bedrag dat zij ontvangen, aanvullen met eenzelfde bedrag. De provincie Fryslân krijgt € 1,4 miljoen. Van de andere benodigde € 1,4 miljoen om dat bedrag te matchen, neemt de provincie Fryslân zelf de helft € 700.000 voor haar rekening. Dit heeft zij vastgelegd in de recent vastgestelde nota Erfgoed. De andere € 700.000 moet uit de regio komen en dus van gemeenten, fondsen enz.

De provincie Fryslân zal samen met de partijen in de regio in 2010 een uitvoeringsprogramma opstellen. De gedachten van de provincie Fryslân gaan daarbij in eerste instantie uit naar die restauraties die de laatste jaren steeds tussen wal en schip terechtkwamen en waarvan de plannen klaar op de plank liggen. Men denkt hierbij bijvoorbeeld aan het kerkje van Wier en het Badpaviljoen Hindeloopen.

De beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg (MoMo) van minister Plasterk is 16 november in de Vaste Kamercommissie OCW besproken. MoMo rust op drie peilers; op de verankering van cultuurhistorie in de ruimtelijke ordening, op het verminderen van de regeldruk in de sectorale wetgeving en op het borgen van de kwaliteit van het bestaande monumentenbestand.

De Kamerleden hebben de drie pijlers onderschreven, maar hebben wel de nodige vragen gesteld. De minister heeft beloofd dat de inbedding van monumenten in structuurvisies nog nader zal worden uitgewerkt, en dat hij zal nagaan wat de rol van vrijwilligers is bij het behoud en de restauratie van monumenten. Op een verzoek van verschillende Kamerleden om een opschoning of herziening  van de monumentenlijsten, wilde minister Plasterk niet ingaan. Hij vindt dat dit veel werk kost, dat het onrust veroorzaakt en naar verwachting weinig voordeel oplevert.

De beleidsbrief MoMo krijgt nu een vervolg in de volgende fase, waarin de volgende uitgangspunten c.q. maatregelen moeten worden vertaald in aanpassing van verschillende wetten en regelgeving:
- verankering cultuurhistorie in de ruimtelijke ordening
- ruimte voor betrokken burgers
- gerichte, strategische aanwijzing van monumenten
- niet meer iedere ingreep vergunningplichtig
- krachtiger en eenvoudiger subsidiesysteem
- bevorderen van herbestemming en herontwikkeling

De bekende netwerkbijeenkomsten van Erfgoed in de Praktijk (een initiatief van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, het Nationaal Restauratiefonds en Erfgoed Nederland) worden in het najaar gehouden in de volgende provincies: Overijssel, Drenthe, Groningen, Fryslân, Limburg, Noord-Brabant, Zeeland, Zuid-Holland, Noord-Holland, Utrecht en Gelderland.

In Fryslân is het programma dit jaar samengesteld in samenwerking met het Steunpunt Monumentenzorg en de gemeente Sneek.　De belangstellenden worden op donderdag 29 oktober bijgepraat over actuele en financiële actualiteiten en de ontwikkelingen rond herbestemmen, de Wabo en MoMo en nog veel meer door het Nationaal Restauratiefonds en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de provincie.

De cursus is dit jaar te gast in het Stadhuis van Sneek, midden in het oude centrum. De kern van het Stadhuis werd in 1550 gebouwd en heeft een gevel in rococostijl. Tijdens de verbouwing van 1760 tot 1763 is het stadhuis met een verdieping verhoogd. Het heeft een bordes uit de jaren 1744-1745. De cursus wordt gegeven in de mooie Grote Raadzaal en het naastgelegen Waltahuis.

In de middag wordt een interessante excursie langs verschillende herbestemmingsprojecten in Sneek georganiseerd. Zie ook de website www.erfgoedindepraktijk.nl (via de link Downloads op deze webpagina).

20-10-2009

Zoals al eerder aangekondigd was, is door het ministerie van OCW een voorstel voorbereid voor het moderniseren van de monumentenzorg (MoMo). Minister Plasterk heeft samen met de ministers Cramer (VROM) en Verburg (LNV) de beleidsbrief over MoMo op 29 september 2009 naar de Tweede Kamer gestuurd.

De belangrijkste pijlers zijn:

1. Maatregelen voor krachtiger en eenvoudiger regelgeving

2. Herbestemmen

3. Cultuurhistorisch belang meewegen in ruimtelijke ordening

De beleidsbrief en achterliggende stukken zijn te vinden op de website van OCW, www.minocw.nl onder het dossier Modernisering Monumentenzorg

5-10-2009

De Erfgoedinspectie van het ministerie van OCenW heeft een onderzoek uitgevoerd naar de provinciale steunpunten monumentenzorg. In het onderzoeksrapport “Stut of steunpilaar ?” wordt geconcludeerd dat tweederde van alle gemeenten in Nederland het werk van de  steunpunten zeer positief ervaren. In Fryslân zijn de geïnterviewde gemeenten zelfs allemaal enthousiast over ons steunpunt: “er zit veel kennis, men is hulpvaardig en alles is te regelen”.

Wij zijn best een beetje trots op de uitkomsten. Het bevestigt dat wij als steunpunt op de goede weg zijn. De aanbevelingen in het rapport zullen wij ons ter harte nemen en met de andere steunpunten bespreken om die (gezamenlijk) ten uitvoer te brengen. Dit vooral omdat het rapport door de Erfgoedinspectie is aangeboden aan minister Plasterk om te gebruiken in zijn binnenkort verschijnende beleidsbrief over Modernisering Monumentenzorg.

Als u geïnteresseerd bent in het rapport zelf en/of in de bijlage (waarin elk steunpunt afzonderlijk onder de loep is genomen), kunt u dat op deze website downloaden onder het kopje ‘Links & Downloads’. U kunt uiteraard meer informatie over de Erfgoedinspectie vinden op haar website, ook te vinden onder het kopje ‘Links & Downloads’ op deze website.

Op 12 en 13 september kunt u weer veel monumentale panden van binnen bekijken. Het is namelijk weer Open Monumentendag! In 2009 is het thema ‘op de kaart’. Hierbij wordt aandacht geschonken aan monumenten die ooit op de kaart zijn gezet. Dit kunnen markante gebouwen zijn, maar ook bijzondere oude plattegronden. De officiële opening van de Open Monumentendag vindt plaats in Amersfoort ter gelegenheid van het 750 jarig bestaan van de stad.

Kijk op www.openmonumentendag.nl voor alle openstellingen en activiteiten.

Zo’n veertig in restauratiewerk gespecialiseerde bouwbedrijven in de drie noordelijke provincies slaan de handen ineen om het gebied van opleidingen en kennisuitwisseling. Ze hebben de Vereniging Restauratie Noord opgericht. Deze moet leiden tot een constante stroom leerlingen voor het bestaande Restauratie Opleidingsproject in Noord-Nederland.

,,Toen er van malaise in de bouw nog geen sprake was, was er sprake van absolute krapte”, zegt Jelle Langeland van Drents Plateau, dat zich in Drenthe bezighoudt met monumentenzorg, archeologie en welstand. ,,Vooral in Friesland en Groningen.”

Nu de bouw het moeilijk heeft, zijn beginnende vaklieden (timmerlieden, metselaars) eerder bereid tot een extra leerjaar. Om een restauratieklas te kunnen starten zijn tenminste vijftien leerlingen nodig. Naast erkende leerbedrijven kunnen ook andere organisaties werkzaam in de restauratiesector zich bij de vereniging aansluiten zoals rietdekkers, leidekkers en voegbedrijven, maar ook architecten, eigenaren van monumenten, erfgoed- en overheidsinstellingen.

De provincies en cultuurminister Ronald Plasterk investeren samen 38 miljoen euro in de restauratie van rijksmonumenten.

De provincies kiezen de monumenten, zei Plasterk maandag, want die weten het beste welk gebouw het eerste in aanmerking komt. De klus moet ook meteen te klaren zijn, want met het geld moet in deze crisistijd ook meteen de werkgelegenheid in de bouw worden bevorderd. Daarbij worden de kosten van restauratie alleen maar hoger zolang achterstallig onderhoud niet wordt aangepakt.

Plasterk betaalt de ene helft, de regio draagt onder leiding van de provincie eenmalig de andere 50 procent bij aan de restauratie van rijksmonumenten. De regeling loopt af op 31 december 2011.

Tijdens de sanering van het terrein voor het appartementencomplex Willemsstaete aan de Willemskade in Harlingen zijn de restanten van een middeleeuws blokhuis ontdekt. Bij het ontgraven van de bouwput zijn verschillende oudere funderingen, muurresten en putten blootgelegd. De vondsten stammen uit verschillende perioden. In de noordwesthoek van de put zijn muurresten, opgebouwd uit kloostermoppen aangetroffen. Deze muur maakte deel uit van het blokhuis van Harlingen, dat omstreeks 1500 werd gebouwd.  
Nadat Harlingen onder Saksisch bestuur was gebracht, liet de gouverneur direct de toegangspoort tot Friesland en Groningen beveiligen door een versterking of blokhuis bij de haven te bouwen. Het blokhuis (ook wel kasteel genoemd) was in het belang van de verdediging van de groeiende haven en diende tevens om de stad tegen aanvallen vanuit de zee te beschermen. Door de aanwezigheid van het blokhuis had Harlingen geen last van plunderende benden. Rond 1580 verloor het blokhuis zijn functie en verschenen ter plaatse nieuwe gebouwen. Tijdens de aanleg van de Willemshaven aan het einde van de 19e eeuw werden de laatste resten van het ‘Harlinger kasteel’ gesloopt.
De muurresten zijn van achter de hekwerken zichtbaar. Het is om veiligheidsredenen niet toegestaan het terrein te betreden.
Op basis van de archeologische waarnemingen en deskundig advies wordt nu bekeken wat er met de vondsten gedaan zal worden. Tijdens de bouwvakantie zullen er geen bouwwerkzaamheden op het terrein plaatsvinden.

22-7-2009
bron: gemeente Harlingen

De ‘Monumentenkist’ is in heel Nederland in gebruik om lessen over erfgoed en cultuurhistorie te ondersteunen. Bezoek aan een monument ion de buurt is een onderdeel van de lesstof. Voor de introductie van het begrip ‘monument’ is er een grote flip-over met foto’s van gebouwen en objecten in heel Nederland. In de vorm van een quiz gaan leerlingen nadenken over wat monumentaal en behoudenswaardig is.

Om het niet een ver-van-je-bed show te laten zijn, heeft het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân een extra versie van deze introductie flip-over gemaakt. In samenwerking met de coördinator erfgoed educatie, Tineke Neyman en met financiële ondersteuning van de provincie Fryslân is het een mooie waaier van voorbeelden van erfgoed in Fryslân geworden. Naast foto’s staan er ook wetenswaardigheden over monumenten in Fryslân en de rest van Nederland in.

Nu versie Fryslân klaar is, wil het Steunpunt de mogelijkheden van de monumentenkist meer onder de aandacht brengen. Een onderdeel hiervan is een samenwerking met historische verenigingen, die de kist mogen gebruiken om scholen te voorzien van informatie over de geschiedenis en de omgeving. De Monumentenkist kan zowel voor basisonderwijs als voortgezet onderwijs ingezet worden. Voor meer informatie over de monumentenkist, zie het onderdeel Projecten op deze website.

3-7-2009

Het gebiedsplatform van Plattelânsprojekten Zuidoost Fryslân heeft een positief advies gegeven aan Gedeputeerde Staten van Fryslân over 31 projecten waarvoor subsidie is aangevraagd. Een van de projecten is ‘Planontwikkeling Friese Waterlinie’. Van de provincie Fryslân wordt een bijdrage gevraagd van ruim 93.000 euro.
Op verzoek van het gebiedsplatform Zuidoost Fryslân heeft Landschapsbeheer Friesland subsidie aangevraagd voor dit project. De Friese Waterlinie is een belangrijk historisch gegeven in Zuidoost Friesland. Veel vrijwilligers in de Stellingwerven houden zich al langere tijd bezig met de Waterlinie. De stuurgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van provincie, gemeenten en Wetterskip Fryslân, ontwikkelt samen met veel andere partijen een visie over de Friese Waterlinie.
Rond de Waterlinie zijn al diverse acties en projecten in gang gezet, zoals de opening van de Bekhofschans, archeologisch onderzoek naar de Blessebruggeschans en de uitgave van het boek ‘De Friese Waterlinie, toneel des oorlogs rond Lende en Kuunder’. De totale kosten van het project bedragen ruim 186.000 euro.

7-7-2009
bron: Provincie Fryslân

Fryslân werkt aan een nieuwe subsidieregeling om oude beeldbepalende boerderijen te behouden. Dat heeft gedeputeerde Konst gisteren laten weten bij de afsluiting van het project It Fryske Boerespul. Het plan wordt ook in andere Nederlandse provincies opgezet.(…)De boerderijen zijn niet alleen van economische belang voor de bedrijven maar ook de landschappelijke waarde is belangrijk. Het is een van de toeristische kenmerken waar onze provincie bekend om staat. Dat moeten we behouden.”

2-7-2009
bron: Friesch Dagblad

De overdrachtsbelasting bij de aankoop van een rijksmonument is afgeschaft. Staatssecretaris De Jager heeft met onmiddellijke ingang een streep gehaald door de belasting. Hij deed dat naar aanleiding van een recente uitspraak van het gerechtshof in Den Haag. In die rechtszaak ging het om een particulier die een monument had gekocht en daarover zes procent overdrachtsbelasting moest betalen. Stichtingen of BV’s hoeven de belasting niet te betalen en de particulier vond dat hij ten opzichte van hen werd benadeeld. Het Hof gaf hem gelijk en ook de staatssecretaris vindt dat particulieren en rechtspersonen gelijk moeten worden behandeld.                                                                                                                                         

22-6-2009

Bron: NOS

Net toen niemand het meer had durven hopen, kwam het rijk deze week met negen ton subsidie voor redding van het Leeuwarder pakhuis Hartelust. Het rijk wil daarmee het rijksmonument opknappen en de woningbouw en werkgelegenheid in de bouw stimuleren. Het verbouwplan is al enkele jaren oud. Het rijk weigerde er eerder echter aan mee te betalen, waardoor het project niet rendabel was. De gemeente is dolblij met de redding.

19-6-2009

Bron: Leeuwarder Courant

Circa 1350 bezoekers hebben al een kijkje genomen in het gerenoveerde paleis op de Dam. “De hele zondag stond een rij belangstellenden voor de ingang. Soms tot halverwege de Dam”, aldus een woordvoerster van het Koninklijk Paleis. Gedurende 3,5 jaar werd het paleis ingrijpend gerenoveerd en gerestaureerd. Zaterdag heropende koningin Beatrix het vernieuwde paleis, dat nu weer het decor kan zijn van staatsbezoeken, banketten en officiële ontvangsten. Het paleis is het hele jaar open voor bezoekers. Alleen bij officiële gelegenheden is het monumentale gebouw gesloten. Voor de renovatie bezochten elk jaar 80.000 tot 100.000 mensen het paleis.

14-6-2009
Bron ANP

Het voormalige woonhuis en atelier van schilder Chris Fokma, aan de Kleine Hoogstraat in Leeuwarden, wordt momenteel verbouwd tot een centrum voor begeleid wonen. Tijdens deze verbouwing is achter het linnen behang een bijzondere schildering gevonden. Het is een wandschildering met een tafereel van schaatsers, in kleur van 1,30 bij 1 meter groot. De schildering is mooi bewaard gebleven. Architect Peter Walon dateert haar op ongeveer 1750. Door wie het tafereel geschilderd is, os onbekend. Kunstenaar Chris Fokma, die het pand jarenlang bewoonde, heeft waarschijnlijk wel van de schildering geweten. Hij heeft zelf ook enige fraaie wandschilderingen gemaakt, volgens Walon. De schildering wordt voorzien van een beschermende laag vernis, zodat dit onverwachte element in het rijksmonument behouden kan blijven, ook in de nieuwe functie.

Bron: Leeuwarder Courant.

Voor Fryslân vooral RRWR subsidie voor molens en orgels.

Op 3 juni heeft Cees van ’t Veen, directeur van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, namens minister Plasterk (OCW), in het nieuwe gebouw van de Rijksdienst in Amersfoort de verdeling van € 30 miljoen aan beschikkingen in het kader van de Rijksregeling Wegwerken Restauratieachterstanden (aanvraagjaar 2008) bekendgemaakt.
Er werden subsidies uitgereikt aan eigenaren 27 historische orgels en 49 molens. Zowel orgels als molens kampen met een aanzienlijke restauratieachterstand en krijgen ruim € 2 miljoen respectievelijk € 5 miljoen uitgereikt. Verder zijn de subsidies bekendgemaakt voor 6 historische boerderijen en ruim 40 ‘overige’ rijksmonumenten, zoals steenovens, sluizen, forten en meer dan twintig kerken; gezamenlijk € 22,5 miljoen. In deze categorie zijn maximaal 5 subsidieaanvragen per provincie gehonoreerd.

Voor Fryslân zijn voornamelijk subsidies aan molens en orgelrestauraties toegezegd. Ook voor het koetshuis van Huize Oranjestein in Oranjewoud stelt de Minister een subsidie beschikbaar. Hieronder de lijst met alle subsidies voor Friese projecten:

Orgels:
Orgel R.K. Kerk, Sint Nicolaasga € 77.065
Orgel N.H. Kerk, Wynaldum € 81.438
Orgel N.H. Kerk, Beetsterzwaag € 82.156
Orgel R.K. St. Vituskerk, Blauwhuis € 82.561
Orgel N. H. Kerk, Akkrum € 83.501
Orgel R.K. Kerk, Woudsend € 86.857
Orgel N. H. Kerk, Bozum € 87.569

Molens:
Record Windmotor, Jorwerd € 89.951
“Deelsmolen”, Vegelinsoord € 95.143
Kleilansmolen, Marrum € 101.900
Wijnsermolen, Wijns € 110.228
“de Jansmolen”, Goengahuizen € 111.479
Poldermolen “De Hoop”, Roodkerk € 115.046
Poldermolen “Grote Molen”, Broeksterwoude € 119.337
Poldermolen “De Olifant”, Birdaard € 119.370

Overige categorieën:
Koetshuis met schuur, Oranjewoud € 351.224

Vanaf 11 mei heet de RACM Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Tegelijkertijd trekt de Rijksdienst in een nieuw kantoor in Amersfoort. Het nieuwe bezoekadres is: Smallepad 5, 3811 MG Amersfoort. Het postadres blijft: Postbus 1600, 3800 BP Amersfoort en het telefoonnummer van de Helpdesk blijft: 033 - 421 74 56. De website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed is vanaf vandaag: www.cultureelerfgoed.nl

Amateurhistoricus Minte de Jong heeft ontdekt dat “It Tointsje”, de vuurtoren in Workum, uit 1709 stamt en dus dit jaar 300 jaar bestaat. Althans, de fundamenten van het baken stammen uit 1709, de vuurtoren is waarschijnlijk in 1778 opnieuw gebouwd, zo leidt Minte de Jong af uit archiefstukken. De reden voor de herbouw kan hij echter niet achterhalen.

De huidige bewoners van het vuurtorenwachtershuis, Reid en Cornelie de Jong, vinden het niet erg dat er geen extra aandacht aan dit jubileum wordt gegeven. De vuurtoren staat altijd voldoende in de belangstelling tijdens de jaarlijkse Strontrace, de zeiltocht die in Workum start en finisht.

(bron LC, 5 mei 2009)

Blikvangers zijn het, de Julianavleugel van het Sint Anthony Gasthuis, het Gabbema Gasthuis en de Hollanderwijk in Leeuwarden. Maar vrijwel niemand weet dat Willem Cornelis de Groot de architect is van deze beeldbepalende gebouwen in de Friese hoofdstad. Nog minder bekend is dat hij rond 1900 in heel Friesland boerderijen, scholen en kerken bouwde. Dankzij jarenlang onderzoek van het W.C. de Groot Genootschap is nu duidelijk dat W.C. de Groot (1853-1939) tot de belangrijkste architecten van Friesland gerekend mag worden. Het Fries Museum presenteert van 19 april t/m 13 september 2009 de expositie ‘Soms is geluk heel gewoon’ over de architectuur van De Groot.

Vele tonnen euro’s telt de liefhebber neer die anno 2009 in een huis van W.C. de Groot wil wonen. Anderen staan jarenlang op de wachtlijst om een van de kleine arbeiderswoningen in de Hollanderwijk te mogen huren. Wat maakt de architectuur van W.C. de Groot zo aantrekkelijk? In de expositie gaat het Fries Museum vanuit acht verschillende perspectieven op zoek naar het W.C. de Groot-gevoel.

(Bron: Fries Museum Leeuwarden)

Goed nieuws voor Friese kerken die de afgelopen jaren alvast begonnen waren met kleine opknapklussen. Zij kunnen toch opnieuw subsidie krijgen voor groot restauratiewerk. De Tweede Kamer fluit cultuurminister Ronald Plasterk, die dit niet wilde toestaan, vandaag terug.
In Fryslân dreigden onder meer de kerken in Kimswerd, Cornwerd, Leeuwarden (Koepelkerk), Dongjum, Baaium, Dedgum, Vrouwenparochie, Balk en Bolsward (Martinikerk) de dupe te worden van de nieuwe subsidieregeling. Zij kozen voor restauratie in kleine stapjes en realiseerden zich niet dat ze verder rijksgeld vervolgens konden vergeten.
(bron: Leeuwarder Courant, 21 april 2009)

Sinds het besluit rijkssubsidiëring instandhouding rijksmonumenten (BRIM) is ingesteld, is jaarlijks het budget niet opgebruikt. Dit betekent dat er in de komende drie budgetjaren ruimte is om voor € 40 miljoen extra te beschikken. De minister heeft de regeling zodanig aangepast dat de maximale subsidiabele kosten voor de categorie kerken per 1 april 2009 zijn verhoogd tot € 1 miljoen per zesjarig instandhoudingplan.
De minister geeft in zijn brief aan de Tweede Kamer aan dat hij zich realiseert dat de kans dat aanvragen moeten worden afgewezen omdat het jaarbudget verplicht is, zal toenemen. Gelet op de lage participatiegraad in de huidige regeling, lijkt het risico beperkt van omvang te zijn. Nog belangrijker vindt hij het om zoveel mogelijk monumentale kerken op een goede wijze in stand te houden, dan onvolledige plannen te subsidiëren die op termijn weer leiden tot achteruitgang van de kwaliteit van de gebouwen.

De andere categorieën die de afgelopen drie jaar ingestroomd zijn, hebben te maken gehad met de plafonds. Zij hebben er daardoor mede voor gezorgd dat er nu meer budgettaire ruimte is. Ook in die categorieën zijn veel knelpunten geconstateerd en bestaat behoefte aan hogere budgetten en in veel gevallen restauratiebudgetten. De minister, verantwoordelijk voor alle rijksmonumenten, wil daarom de beschikbare ruimte niet alleen besteden aan kerken, maar ook aan die andere categorieën, die immers mede ruimte hebben gemaakt voor extra budget.
Hiervoor komt € 19 miljoen beschikbaar. In overleg met de provincies wordt gezocht naar een programma om (startklare) restauratieprojecten gesubsidieerd te kunnen krijgen. De provincies hebben aangegeven restauraties van rijksmonumenten mede te willen financieren, zodat een substantiële bouwstroom kan starten. Dit schept mogelijkheden om in te springen op gebiedsgerichte ontwikkelingen. Hierover zal voor 1 juli 2009 meer duidelijkheid komen.

Eefje van Duin uit Groningen gaat de komende maanden het team van het Steunpunt versterken. Met als achtergrond onder andere de studie bouwkunde (master renovatie architectuur) aan de TU in Delft en met ervaring in onderwijs, architectuur en projectleiding, zal Eefje voor het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân een project in de gemeente Skarsterlân uitvoeren. Dit project bestaat uit het monitoren (opnemen, beoordelen en waarderen) van karakteristieke panden in de gemeente ter voorbereiding van het vaststellen van een gemeentelijke monumentenlijst.

Even ten westen van Wergea hebben archeologen tijdens onderzoek bij een waterput zeven kogelpotten gevonden uit 800 tot 1200 na Christus. De vondst is ,,bijzonder’‘, zegt archeologe Sarah Zandboer van ADC-Archeoprojecten.
Langs de weg van Leeuwarden naar Wergea is Zandboer met collega’s aan het graven. Haar onderzoek is een voorbereiding op de aanleg van de staandemastroute van Leeuwarden naar Grou. (Bron: Leeuwarder Courant, maart 2009).

Minister Plasterk heeft de Bildtdijken voorgedragen als beschermd dorpsgezicht.

In Nederland zijn ruim 350 beschermde stads- en dorpsgezichten. Dit zijn gebieden met een bijzonder historisch karakter. De beschermde status betekent dat er extra strenge regels kunnen worden opgenomen in het bestemmingsplan. De gemeente Het Bildt, de Raad voor Cultuur en de provincie Fryslân moeten de Minister binnen zes maanden adviseren over de aanwijzing.

(Bron: Leeuwarder Courant, 24-3-2009).
 

Voor aanpassing van rijksmonumentale kerkgebouwen kan nu een laagrentende lening worden afgesloten. Met deze Kerken Nevenfunctie-Lening kunnen werkzaamheden gefinancierd worden die nodig zijn om faciliteiten aan te brengen in de kerk, zoals sanitaire voorzieningen, verwarming of een pantry. Op deze manier kan de kerk naast de eredienst ook gebruikt worden voor concerten, tentoonstellingen, vergaderingen, enz. Het Nationaal Restauratiefonds wil met de Kerken Nevenfunctie-Lening niet alleen kerken ondersteunen, maar ook laten zien dat blijvend gebruik goed is voor monumenten.

De kosten van onderhoud van een monumentaal kerkgebouw en de kleiner wordende geloofsgemeenschappen dwingen veel kerkbestuurders om te zoeken naar nevenfuncties voor het kerkgebouw. Op deze manier wordt de kerk intensiever gebruikt, wordt de kans op leegstand kleiner en kan de kerk meer opbrengsten genereren om het onderhoud te betalen.

Het Restauratiefonds heeft vooralsnog één miljoen euro beschikbaar voor de Kerken Nevenfunctie-Leningen. De opzet is dat de rente en aflossing terugkeert in het fonds. Op die manier kunnen er in de toekomst opnieuw leningen verstrekt worden die bijdragen aan het behoud van monumentale kerken.
Of een kerk in aanmerking komt voor de Kerken Nevenfunctie-lening is afhankelijk van een aantal voorwaarden. Kijk voor deze voorwaarden en meer informatie over de regeling op de website van het Nationaal Restauratiefonds via het kopje Links en Downloads.

De nieuwe beleidsregel voor de aanwijzing van beschermde monumenten houdt onder meer in dat de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap niet langer op aanvraag een aanwijzingsprocedure start voor monumenten van voor 1940.

De Minister kan wel ambtshalve een monument van voor 1940 aanwijzen. Dat betekent dat iedereen suggesties kan doen voor de aanwijzing van objecten als rijksmonument.

Een suggestie maakt een kans indien:
• A het monument is opgenomen in een aanwijzingsprogramma (zoals de Nieuwe Hollandse Waterlinie en herstructureringswijken);
• B.1 het monument vanwege zijn schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische waarde kan worden aangemerkt als een nationaal of internationaal erkend monument van de Nederlandse architectuur, stedenbouw, landinrichting, bouwtechniek of ruimtegebonden kunst én
• B.2 vanwege zijn hoge zeldzaamheid een onmiskenbare aanvulling vormt op de lijst van beschermde monumenten.
Bij de beoordeling van een aanwijzing wordt rekening gehouden met de mate waarin het monument een positief behoudsperspectief heeft, zowel technisch als functioneel. Ook wordt gekeken naar de mate waarin het monument een positieve invloed heeft op de kwaliteit van de ruimtelijke omgeving.

Suggesties kunnen schriftelijk of online (op de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed) gedaan worden. Aanvragen worden op de website van de RACM getoond, inclusief de stand van zaken en hoe op de aanvraag is besloten.

Kijk voor de link naar de website van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed bij het kopje Links en Downloads op deze website.

Stedenbouwkundige Okko Kloosterman neemt afscheid bij de RACM. Hij stopt per 26 februari 2009 na ruim 27 jaar lang bij de rijksdienst gewerkt te hebben als consulent stedenbouw en cultuurhistorie voor de noordelijke provincies. Zijn kennis van het gebied en zijn ervaring met het werken aan duurzame inbreng van de historische factor in de ruimtelijke ontwikkeling van stad, dorp en landschap zal hij de komende jaren inzetten als zelfstandig adviseur.

De Duitse verbindingsbunker in de Engelse Tuin in Harlingen is op woensdag 18 februari uitgegraven op verzoek van Harlinger Dick Manshande. Het bakstenen gebouw kwam te voorschijn na het wegschuiven van een halve meter aarde. De gemeente is bezig de tuin te herstellen in de oorspronkelijke, negentiende-eeuwse stijl van tuinarchitect Roodbaard.

Manshande wil de bunker toegankelijk maken voor publiek en er een historisch centrum van maken. Het is de vraag of de Harlinger politiek hierin meegaat. Wethouder Frans Zomers loopt niet warm voor het plan. ,,Dit is geen hoogwaardig pand waar je iets werelds mee kunt doen. In een Roodbaardtuin past geen bunker uit de Tweede Wereldoorlog.’’ De raad praat deze week over de toekomst van het ondergrondse gebouw.

(Bron: Leeuwarder Courant, 19-2-2009)

Vanwege de beperking adviesplicht zijn er nieuwe RACM formulieren De RACM gaat op minder soorten wijzigingen aan rijksmonumenten adviseren. Er hoeft geen melding meer gedaan te worden als er geen adviesaanvraag wordt gedaan. Er is een nieuw formulier voor de adviesaanvraag aan de RACM voor een wijziging die valt onder de categorieën 1. (gedeeltelijke) afbraak; 2. ingrijpende wijzigingen vergelijkbaar met gedeeltelijke afbraak; 3. reconstructie; 4. herbestemming (het wijzigen van de functie). Dit formulier is te vinden onder het kopje Downloads op deze website. Op de website www.racm.nl is meer informatie te vinden over de berperking van de adviesplicht. De gemeente moet per 1 januari 2009 elke vergunningverlening voor een monument, maar ook elk conceptbesluit (dus niet alleen waar de RACM op adviseert) aan de RACM melden. Deze gegevens kunnen per post of via een digitaal meldpunt op www.racm.nl doorgegeven worden. Indiening van de adviesaanvragen voor Hûs en Hiem, RACM en provincie blijven in Fryslân via het Steunpunt Monumentenzorg lopen.

In de kerk van Boksum is donderdag 22 januari het vierde boekje van het project Fokus Fryslân gepresenteerd over het onderwerp ‘geloven in Friesland’.

Kinderen van de Otto Clantschool uit Boksum gingen als eersten aan de slag met het materiaal. Met een ‘kijkwijzer’, potloden, liniaal en papier in de hand onderzochten ze de kerk van binnen en van buiten, onder leiding van erfgoedcoördinator Tineke Neyman. De leerlingen van de groepen 5, 6 en 7 waren na afloop heel enthousiast. Vol trots lieten ze de tekeningen zien die ze gemaakt hadden van onder meer het orgel, het beeldje van Sint Margriet en de kaars die voor in de kerk staat.

Gerhard Bakker, interim-directeur van de Stichting Alde Fryske Tsjerken, was blij met de positieve reacties. De Stichting heeft 5000 exemplaren aangeschaft van de ‘kijkwijzer’. Ouders die met hun kinderen een van de 38 kerken van de Stichting bezoeken, krijgen dit jaar gratis een exemplaar van de ‘Kijkwijzer’ uitgereikt. Dit gebaar is mede mogelijk dank zij een bijdrage uit het potje voor het Jaar van het Religieus Erfgoed, dat beheerd wordt door het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân.

Het themaboekje ‘Leauwen yn Fryslân’ is de vierde en laatste editie van Fokus Fryslân. Naast het leerlingenboekje en de kijkwijzer bestaat het lesmateriaal uit een handleiding voor de leerkracht, een dvd met historische filmpjes en de website www.fokusfryslan.nl. De eerste twee edities, ‘Wenjen hjoed en just’ en ‘Friezen fan formaat’, richtten zich op het vak geschiedenis. De derde editie, ‘Oan it wurk!’ richtte zich op het vak aardrijkskunde. Met deze vierde editie over het thema geloven wordt aangesloten bij de vakken wereldoriëntatie en godsdienst. Van de eerste drie edities is gebruik gemaakt door respectievelijk 100, 70 en 85 scholen in Fryslân. Scholen die met het werkmateriaal in de hand een kerk van de Stichting Alde Fryske Tsjerken willen bezoeken, zijn van harte welkom.

Minister wil ook de archeologie van Klooster Klaarkamp beschermen

Op 15 januari maakte minister Plasterk van Cultuur een lijst van 23 archeologische vindplaatsen bekend, die voorgedragen worden voor wettelijke bescherming.

Het gaat voornamelijk om Romeinse monumenten die liggen langs de Limes, de toenmalige noordgrens van het Romeinse Rijk. Verder wordt voor 9 monumenten uit andere tijdvakken de aanwijzing in procedure gebracht. Hieronder valt ook een Fries terrein:

Rinsumageest - Klaarkampsterweg (Dantumadiel, Friesland): resten van het laatmiddeleeuwse cisterciënzer kloostercomplex Klaarkamp op een terp uit de ijzertijd.

In Nederland zijn circa 1500 archeologische vindplaatsen wettelijk beschermd. Recent onderzoek van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten (RACM) laat zien dat de reeds bestaande groep van archeologische monumenten niet evenwichtig is samengesteld. Kort gezegd: zichtbare resten, zoals hunebedden, grafheuvels en huisterpen zijn oververtegenwoordigd, terwijl onzichtbare resten, zoals nederzettingen en grafvelden uit vrijwel alle perioden, ondervertegenwoordigd zijn. Minister Plasterk rekent het tot zijn taak de komende jaren tot een representatiever bestand te komen.

De complete lijst is terug te vinden op de website van de RACM (zie het kopje Links en Downloads op deze website).

RACM geeft rond 20 januari meer duidelijkheid over advisering.
Nu de Monumentenwet gewijzigd is en de RACM op minder soorten wijzigingen aan rijksmonumenten zal adviseren, is het voor gemeenteambtenaren nog niet geheel duidelijk met welke formulieren zij dienen te werken. Hierover zal in week 4 (met een mailing en nieuws op de RACM website) duidelijkheid komen. Tot dan toe kan het oude formulier voor adviesaanvragen gebruikt worden, dit is te vinden op www.racm.nl (via de knop Beperking adviesplicht, rechts bovenaan).
Ook over hoe een conceptbesluit aan de RACM gemeld moet worden in het nieuwe adviseringstelsel, geeft de RACM spoedig meer informatie. Waarschijnlijk komt er een digitaal meldpunt.
Indiening van de adviesaanvragen voor Hûs en Hiem, RACM en provincie blijven in Fryslân via het Steunpunt Monumentenzorg lopen.

Per 1 januari 2009 wordt de Monumentenwet deels gewijzigd. Gemeenten hoeven nog maar in een beperkt aantal gevallen de minister (in praktijk de RACM) om advies te vragen. Alleen in geval van (gedeeltelijke) afbraak, ingrijpende wijzigingen die met gedeeltelijke afbraak vergelijkbaar zijn, reconstructie en een nieuwe bestemming is de gemeente verplicht advies te vragen. Dit wordt in een nieuwe ministeriële regeling vastgelegd. De minister zal in 2009 ook nog adviseren wanneer de gemeenten in andere gevallen dan de vier bovengenoemde een adviesverzoek doen. Lees meer over de nieuwe manier van advisering onder het kopje Informatie over - onderdeel Vergunningen - op deze website. De provinciale adviesplicht wijzigt per januari 2009 in een adviesmogelijkheid. In Fryslân volgt de provincie de RACM en adviseert alleen nog in de vier bovengenoemde gevallen. De provincie zal zich hierbinnen beperken tot adviezen over monumenten die buiten de bebouwde kom gelegen zijn en bovendien vallen onder één van de categorieën: boerderijen, kerken en waterbouwkundige werken. Gedeputeerde Staten van de provincie Fryslân zullen niet meer adviseren wanneer gemeenten in andere gevallen een adviesverzoek doen. De beperking van de advisering heeft in Fryslân geen gevolgen voor de manier van indiening van adviesaanvragen. Dit blijft lopen via het Steunpunt en bouwplanoverleg. Alle Nederlandse gemeenten moeten vanaf 1 januari 2009 over een monumentenverordening beschikken waarbij een monumentencommissie wordt ingesteld. Vanaf 1 januari 2009 zullen alle gemeenten moeten beslissen op vergunningaanvragen. Dit was in Fryslân al de praktijk. Anders dan bij gebouwde monumenten is bij archeologische rijksmonumenten de minister (namens deze de RACM) in alle gevallen bevoegd gezag om te beslissen over vergunningaanvragen tot wijziging van monumenten. In het wetsvoorstel is ook een bepaling opgenomen over het aanwijzen van gebouwde monumenten van voor 1940. Alleen de minister kan voor deze monumenten voortaan aanwijzingsprocedures initiëren. Het aanwijzingsbeleid van monumenten van voor en vanaf 1940 wordt in een nieuwe beleidsregel vastgelegd.

Minster ziet in de monumentenzorg: ‘Een lust geen last’.

In 2008 ontwikkelde de minister van OCW een plan voor de monumentenzorg. De minister wil een koerswijziging aanbrengen. Het belangrijkste doel is om het behoud en de ontwikkeling van erfgoed te verbinden met vernieuwing waar de samenleving om vraagt. Economie, duurzaamheid en sociale samenhang spelen hierbij een rol.

Minister Plasterk van OCW riep hiertoe eind 2007 vijf werkgroepen in het leven om hem van advies te voorzien binnen het project Modernisering Monumentenzorg (MoMo). Daarnaast is een vijftal onderzoeken uitgevoerd en is met tal van organisaties gesproken over wat wel en wat niet werkt in het huidige stelsel.

Op 27 november 2008 heeft minister Plasterk zijn visie op een gemoderniseerde monumentenzorg bekend gemaakt. Het visiedocument is nog geen definitief beleidsplan, maar een voorstel waarover discussie mogelijk is. De meningsvorming wordt verder gestimuleerd door bestuurlijk overleg, werkbezoeken en discussies over het nieuwe stelsel met en in het veld. U kunt de visie lezen en er nog tot 23 januari op reageren. Ga voor de visie naar de website van het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap onder het kopje Links en Downloads op deze website.

Het lijkenhuisje op de Noorderbegraafplaats krijgt een nieuwe bestemming.
De stichting Theehuis Noorderbegraafplaats Leeuwarden heeft zich als doel gesteld om het voormalige lijkenhuisje te restaureren en geschikt te maken als theehuis. De gemeente Leeuwarden staat achter dit idee en stelt het gebouwtje hiervoor beschikbaar. Voordat de bezoekers van de begraafplaats een kopje koffie of thee kunnen bestellen is er nog geld nodig. De stichting hoopt spoedig het benodigde budget voor de restauratie en vervolgens ook nog voor een glazen uitbreiding van het gebouwtje bijeen te krijgen.

Nieuw rapport van de Erfgoedinspectie over de gemeentelijke Monumentencommissies.

De Erfgoedinspectie heeft een inventariserend onderzoek uitgevoerd naar het functioneren van de Monumentencommissies op lokaal niveau. De uitkomsten zijn dat de commissies niet overal deskundig zijn samengesteld, dat de meeste commissies niet werken met vastgestelde uitgangspunten voor het beoordelen van adviesaanvragen en dat de onafhankelijkheid van de commissieleden in een aantal gevallen niet goed is geregeld. De gegevens zijn op basis van onderzoek in 16 gemeenten in Nederland.

Van de 16 gemeenten zijn er 3 aangesloten bij een regionale of provinciale organisatie, zoals bijvoorbeeld Hûs en Hiem in Fryslân. Het probleem van professionaliteit en onafhankelijkheid spelen daar niet. Zie ook de website van de erfgoedinspectie via het kopje Links en Downloads.

TV programma Restauratie heeft nog 2 afleveringen te gaan.

De restauratie van de Bottelarij in Bolsward deed als enige Friese restauratie mee. In de aflevering op 16 oktober werd de Bottelarij gepresenteerd. Op de restauratie van de Bolswarder bottelarij kon tot een paar dagen na de aflevering gestemd worden. Nu kunt u helaas geen stem meer uitbrengen. Het pand eindigde na de stemming achter de Veerensmederij in Amersfoort uit dezelfde aflevering. De Bottelarij staat momenteel 11e in de ranglijst van 12 panden waar tot nu toe op gestemd kon worden. In de finale strijden de nummers 1 en 2 van de ranglijst om de prijs.

De achtste aflevering op donderdag 6 november gaat over de hofboerderij van de Keukenhof en de eerste Openluchtschool in Amsterdam. In de grote live finale op woensdag 12 november wordt duidelijk welk bouwwerk uiteindelijk het felbegeerde bedrag van maximaal 1 miljoen euro van de BankGiro Loterij in de wacht sleept (zie ook http://www.avro.nl/tv/programmas_a-z/restauratie/).

De nieuwe directeur van de RACM is bekend. Na het vertrek van Kees de Ruiter zal op 1 december 2008 Cees van ’t Veen (53) aantreden als directeur van de Rijksdienst voor Archeologie, Cultuurlandschap en Monumenten.

Cees van ‘t Veen was vanaf 2001 directeur van het Fries Museum en het Keramiekmuseum Princessehof in Leeuwarden. Hier was hij verantwoordelijk voor de fusie van deze Friese musea. Eerder was hij nauw betrokken bij de verzelfstandiging van de rijksmusea, en was vervolgens Directeur Cultureel Erfgoed van het ministerie van OCW. Van 1998 tot 2001 was hij plv. Secretaris Generaal van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

De nieuwe directeur wil zich toeleggen op de verdere positionering van de RACM en het ontwikkelen van een eigen statuur van de dienst.

De Bolswarder bottelarij doet mee aan programma de Restauratie!
In het programma Restauratie dingen 16 monumenten uit heel Nederland mee naar de prijs van maximaal een miljoen euro voor hun restauratie.

Het enige Friese monument in deze reeks van de Restauratie is De Bottelarij aan de Kleine Dijlakker in Bolsward. Dit pand is een ‘tijdcapsule’ van wonen en werken in het verleden. Het heeft een houtskelet uit de zestiende eeuw. Van 1814 tot 1983 wordt er in het huis door vijf generaties Albada Jelgersma een handel in drank gedreven met slijterswinkel, distilleerderij, bottelarij en pakhuis. In 1876 krijgt het huis een nieuwe voorgevel. Het pand is in eigendom van Vereniging Hendrick de Keyser. Er is een grootschalige restauratie nodig voor het hele complex om verder verval te voorkomen.

De presentatie van de Restauratie is in handen van Frits Sissing. Hij wordt bijgestaan door de experts Karel Loeff (architectuurhistoricus) en Marieke van Zanten (kunsthistorica). Marieke kennen wij in Fryslân nog van de gemeente Leeuwarden, waar zij werkte als medewerkster Monumentenzorg. De Restauratie is wekelijks te zien, vanaf 18 september tot aan de finale op 12 november om 19.25 uur op Nederland 2. Per aflevering kan per sms gestemd worden op het favoriete monument. Aflevering 5, waarin de Bolswarder bottelarij werd gepresenteerd, was op donderdag 16 oktober. Over deze aflevering kunt u nog een stem uitbrengen tot maandagavond 20 oktober (zie ook http://www.avro.nl/tv/programmas_a-z/restauratie/).

Welkom op onze vernieuwde website! Kijk gerust eens rond Het Steunpunt Monumentenzorg Fryslân breidt met deze website zijn vertrouwde diensten uit met nog meer actuele informatie uit de wereld van de monumentenzorg.

Wie nieuws heeft of wensen om extra informatie op de website te zetten; ideeën zijn altijd welkom. Bel ons of stuur een mailtje naar het contactadres rechtsbovenaan de pagina.

Werelderfgoed Woudagemaal is nog steeds nuttig, vorige week weer

Het grootste nog in werking zijnde stoomgemaal ter wereld is niet alleen magnifiek om te zien, maar ook nog regelmatig in functie. Van 5 tot en met 8 oktober 2008 werden de ketels weer op stoom gebracht om voor het Wetterskip Fryslân grote hoeveelheden water van de Friese boezem naar het IJsselmeer te pompen. De pompcapaciteit is ongeveer 4 miljoen liter water per minuut, ofwel in twee etmalen de hele inhoud van het Sneeker meer. Nu de regenval minder is, is het gemaal weer in ruste.

Wie wil weten wanneer het gemaal in werking gezet wordt, kan een e-mailservice aanvragen op de website van het Woudagemaal. U kunt de link naar de website van het Woudagemaal gebruiken onder het kopje Links en Downloads op deze website.

Per 1 januari 2012 is de vereiste leeftijdsgrens van…

De aftrek van uitgaven voor monumentenpanden is per 1…

Per 1 januari 2012 verandert de vergunningplicht voor het…